خطبه وخطيب نمازجمعه PDF چاپ نامه الکترونیک
نوشته شده توسط مدیر   
دوشنبه ۰۷ مرداد ۱۳۹۲ ساعت ۰۰:۵۰

 

خطبه وخطيب نمازجمعه"

خطبه هاي نماز جمعه

يكي ازشرائط نمازجمعه اين است كه امام جمعه و خطيب نماز جمعه بايد قبل از نماز جمعه ، دو خطبه ايراد نمايد ، به همين دليل بايد امام جمعه ، فردي فصيح و بليغ وآگاه به اوضاع و احوال مسلمين ومطلع از مصالح جامعه اسلامي وآشنابه مسائل سياسي روز باشد و با شجاعت تمام وقاطع ، از حقّ دفاع كند و رفتار وگفتارش و زندگيش بگونه اي باشد كه مردم را به ياد خدا و ائمه (ع) بياندازد.

خطبه هاي نماز جمعه خصوصيّاتي دارد كه آن خصوصيّات ، خطبه ها را در قلوب مخاطبين نافذ و در زندگي مستمعين مؤثرمي‌‌سازد و اين خصوصيّت، نمازجمعه را پر بار و مفيد براي جامعه مسلمين مي‌كند. اجمال‌آن خصوصيات به شرح زيراست :

وپژگيهاي خطبه ها

1- شخصيّت معنوي خطيب

معمولاً كسي امام جمعه مي‌شود وسمت امامت جمعه را به عهده مي‌گيردكه از نظرگفتار، فصاحت وبلاغت و ازنظر اطلاعات عمومي ، آگاه به زمان ومصالح مسلمين وتوطئه دشمنان و از نظر رفتار فردي واجتماعي دو را ازتجملات وتشريفات بوده و در متن مردم قرار می گيرد و زندگي فرديش درحدّ افراد معمولي جامعه بوده ، خير خواه مردم و دلسوزمسلمين می باشد و در رفع مشكلات آنها تلاش مي نمايد ، هميشه با مردم و در كنار مردم قرار گرفته و يكي ازآنها می باشد ؛ از نظر معنويّت نيز انسان معنوي و اخلاقي است. سخنان چنين شخصيتي كه قبل ازگفتار ، با عمل خود مردم را به نيكي ها وخوبي ها دعوت مي كند ، مي تواند فوق العاده مؤثر و در تربيت انسانها نقش به سزا داشته باشد. بطور خلاصه برجستگي معنوي ، اخلاقي ، علمي و مذهبي خطيب كه او را دربين مردم و يا درنظر مردم ممتاز نموده است تأثيركلامش را دو چندان مي نمايد. به همين خاطر نه تنها بايد امام جمعه مواظب و مراقب رفتار وكردارخود باشد بلكه بايد درانتخاب افراد براي سمت امامت جمعه صلاحيت ها وشايستگي ها دقيقاً مورد نظر قرارگيرد. چراكه اين روشن است ، خصوصيات فردي امام جمعه ، تمام شرايط ديگر و امكانات فراهم شده ، سخنان امام جمعه و مواعظ و نصايح آن را مفيد و مؤثر در جامعه خواهدكرد.گرچه سخن مهمّ است اما از نظر رواني و اثرگذاري در انسانها ،گوينده سخن نقش اوّل را دارد.اگرسخن، حق باشد، سخنگو ظرف حقيقت است؛ به عبارت ديگرسخن حق از مجراي خطيب نمازجمعه اعلان مي گرددكه اگرخطيب صلاحيت وشايستگي نداشته باشد، مطالب بسيارمهمّ و مفيد و مؤثركه ازحلقوم او خارج مي شود كم اثرخواهد بود، و برعكس ، شخصيت علمي ومعنوي خطيب، سخن را پرمعني وتفسير مي نمايد.

2- اجتماع مستمعين

اجتماع انسانهادريك فضاي محدودكه براي غرض خاص انجام مي گيرد، زمينه رابراي پذيرش وتأثيرپذيري مستمعين افزايش مي دهد. روز جمعه ، مسلمانان پس از گذشت يك هفته در مكان مشخّصي جمع مي‌شوند و تا محدوده دو فرسخ ساكنين منطقه و محل دركنارهم قرار مي‌گيرند ، ضمن آشنائي با همديگر و تكامل فكري و اقدام عملي براي رفع مشكلات و معضلات در حالت وضوء و طهارت و با لباس پاكيزه، به قصد تقرّب به خدا ، خود را براي استماع خطبه ها مي‌كنند، رو به قبله نشسته منتظرايراد خطبه هامي شوند. اين روح اجتماعي وحالت جمعي، و رو به قبله بودن ، طهارت داشتن و قصد تقرب ، دلها را مانند سرزمين حاصلخيز و تشنه آبي كرده كه بي صبرانه منتظر باران رحمتي‌هستند كه از زبان خطيب نازل خواهد شد، و همين روح جمعي تأثيرخطبه ها را دو چندان مي‌نمايد. به عبارت ديگر وقتي انسان به تنهائي سخن مي‌گويد و به سخني گوش مي‌دهد افاده و استفاده در حدّ اقل مرتبه قرارمي‌گيرد ولي وقتي انسان براي جمعي سخن مي‌گويد و يا در بين جمعي به سخنان سخنوران گوش فرامي‌دهد همين افاده و استفاده از روح جمعي تأثير مي‌پذيرد و دو چندان مي‌شود .گرچه در هر دو حالت سخنگو و يا مستمع و نوع مطالب يكي است.اين خصوصيّت درنمازجمعه وجود دارد فلذا خطبه هاي نمازجمعه ازنصايح ومواعظ معمولي تفاوت دارد. حضورجمعی مخاطبان ، حاضرين را تشويق مي كند ، دقّت يكي از مخاطبين به سخنان خطيب ، ديگري را براي استماع سخن حريص مي سازد وپذيرش يكي از آنها ، ديگري را براي پذيرفتن سخن آماده مي كند. اين خصوصيّت وقتي دركنار شخصيت معنوي خطيب قرارگيرد خطبه ها را در حدّ اعلي مفيد و مؤثر مي سازد.

3- همايش وحدت و نمايش قدرت

دركنارهمه خصوصيّات نمازجمعه كه هريك به نوبه خود از اهميّت ويژه اي برخوردار است ، خطبه ها درحالي ايراد مي‌شود كه مردم با اجتماع خود وحدت و همدلي را به نمايش گذاشته اند و اقتدارملي و منطقه اي خود ر ا در معرض عام و خاص قرارداده اند. اجتماع عبادي -سياسي مسلمين كه با انتظار براي استماع مسائل مهم سياسي روز نشسته اند ، جهت خاصي به خطبه ها داده است. بهمين دليل گاه مي‌شود كه دشمنان اسلام و مسلمين يك هفته تمام وشبانه روز بر عليه مصالح امّت اسلامي تبيلغات مسموم انجام مي‌دهند ولي با يك خطبه نمازجمعه و مراسم پرشكوه وحياتبخش نمازجمعه همه آنها خنثي گرديده و روح تازه اي دركالبد جامعه دميده مي‌شود .

فضل بن شاذان درحديثي ازامام رضا u نقل مي‌كندكه حضرت در مورد خطبه هاي نماز جمعه فرمودند:

« إِنَّمَا جُعِلَتِ الْخُطْبَةُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ لِأَنَّ الْجُمُعَةَ مَشْهَدٌ عَامٌّ فَأَرَادَ أَنْ يَكُونَ لِلْأَمِيرِ سَبَبٌ إِلَى مَوْعِظَتِهِمْ وَ تَرْغِيبِهِمْ فِي الطَّاعَةِ وَ تَرْهِيبِهِمْ مِنَ الْمَعْصِيَةِ وَ تَوْقِيفِهِمْ عَلَى مَا أَرَادَ مِنْ مَصْلَحَةِ دِينِهِمْ وَ دُنْيَاهُمْ وَ يُخْبِرُهُمْ بِمَا وَرَدَ عَلَيْهِمْ مِنَ (الْآفَاقِ مِنَ) الْأَهْوَالِ الَّتِي لَهُمْ فِيهَا الْمَضَرَّةُ وَ الْمَنْفَعَةُ وَ ...إِنَّمَا جُعِلَتْ خُطْبَتَيْنِ لِيَكُونَ وَاحِدَةٌ لِلثَّنَاءِ عَلَى اللَّهِ وَ التَّمْجِيدِ وَ التَّقْدِيسِ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الْأُخْرَى لِلْحَوَائِجِ وَ الْإِعْذَارِ وَ الْإِنْذَارِ وَ الدُّعَاءِ وَ لِمَا يُرِيدُ أَنْ يُعَلِّمَهُمْ مِنْ أَمْرِهِ وَ نَهْيِهِ مَا فِيهِ الصَّلَاحُ وَ الْفَسَادُ»[1]يعنی " خطبه به اين دليل در روزجمعه تشريع شده است كه نمازجمعه يك برنامه عمومي است، خداوند مي خواهد به امير مسلمين امكان دهد تا مردم را موعظه كند، به اطاعت خدا ترغيب نمايد ، و از معصيت الهي بترساند وآنها را ازآنچه مصلحت دين و دنيايشان است آگاه سازد واخبار وحوادث مهمّي كه از نقاط مختلف به او مي رسد و در مورد سود و زيان وسرنوشت آنها مؤثر است به اطلاعشان برساند و دو خطبه قرار داده شده است تا در يكي حمد وثنا وتمجيد وتقديس الهي كنند، و در ديگري نياز ها و هشدار ها و دعاها را قرار دهند، و اوامر و نواهي و دستوراتي كه به اصلاح و فساد و جامعه اسلامي در ارتباط است به آنها اعلام نمايند."

 

 

[1] - وسايل الشيعه ج7ص344

 

Pasted from <file:///F:\انترنت\کتابخانه\تالیف\نماز\خطبه%20وخطيب%20نمازجمعه.docx>

 

 
طراح و برنامه نویس: اکین