روز جــمعه PDF چاپ نامه الکترونیک
نوشته شده توسط مدیر   
دوشنبه ۰۷ مرداد ۱۳۹۲ ساعت ۰۰:۵۰

 

    "روز جــمعه"

    فضيلت روز جمعه

    قبل از پرداختن به نماز جمعه مناسب است چند روايات در مورد فضيلت روز جمعه اشاره كنيم . چرا كه روز جمعه ظرف اقامه نماز جمعه است و فضيلت همين روز درنمازجمعه نيز اثر دارد.

    در وجه تسميه روز جمعه اقوال مختلفي وجود دارد. برخي مي گويند جمعه را جمعه گفتند چون مردم درآن روز براي نماز اجتماع مي كردند. بعضی مي گويند چون خداوند متعال پس از پايان آفرينش موجودات ،آنها را در اين روز گردهم آورد. بعضی گفته اند جمعه به عنوان "عروبه" شناخته مي شد كه اوّلين بار "كعب بن لؤيي" آن را جمعه ناميد.

    ابن حمزه مي گويد: مردي از امام باقر u پرسيد چرا جمعه ، جمعه نامگذاري شد؟ امام u فرمودند:« سُمِّيَتِ الْجُمُعَةُ جُمُعَةً لِأَنَّ اللَّهَ جَمَعَ لِلنَّبِيِّ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) أَمْرَهُ »[1] يعني" هماناخداوند عز وجل در روز جمعه ،آفريدگان خود را براي پيمان با محمد (صلی الله علیه و آله و سلّم ) و جانشين اوگردآورد ." پس به دليل گردآمدن و اجتماع آفريدگان خويش،آن روز را جمعه ناميد. همچنين امام صادق u فرمودند:« سُمِّيَتِ الْجُمُعَةُ جُمُعَةً لِأَنَّ اللَّهَ جَمَعَ الْخَلْقَ لِوَلَايَةِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) وَ أَهْلِ بَيْتِهِ.»[2]يعني" جمعه، جمعه ناميده شد بدليل آن كه خداوند متعال آفريدگان خود را براي گرفتن پيمان به ولايت محمد (صلی الله علیه و آله و سلّم ) و اهل بيت اوگردهم آورد."

    روز جمعه در اسلام از جايگاه خاصّي بر خوردار است و به عنوان سيّد الايّام شناخته مي‌شود. خلقت حضرت آدمu كه ابوالبشراست در روز جمعه اتفاق افتاد و حضرت جبرائيلu مأمور شد جهت خلقت آدم مقداري خاك از زمين بردارد تا با همان خاك حضرت آدم u ساخته شود. امام صادق u فرمودند:« إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَمَّا أَرَادَ أَنْ يَخْلُقَ آدَمَ u بَعَثَ جَبْرَئِيلَ u فِي أَوَّلِ سَاعَةٍ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ »[3] يعني" وقتي خداي عزّوجلّ اراده نمود حضرت آدم u راخلق نمايد در اوّلين ساعت روزجمعه به جبرئيل u دستورداد تا از زمين خاك بياورد ."

    در فضيلت روز جمعه احاديث و روايات فراوان وارد شده است كه ذكرهمه آنها سخن وكلام را طولاني مي كند. در اينجا به بخشي ازآنها اشاره مي كنيم:

    1- ابوبصير می گويد از امام باقر u شنيدم که فرمودند:« مَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ بِيَوْمٍ أَفْضَلَ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ »[4] يعنی " خورشيد بر روزي افضل تر از روز جمعه نتابيده است."

    2- از امام باقر u از فضيلت روز و شب جمعه سوال شد ، فرمودند :«لَيْلَتُهَا غَرَّاءُ وَ يَوْمُهَا يَوْمٌ زَاهِرٌ وَ لَيْسَ عَلَى الْأَرْضِ يَوْمٌ تَغْرُبُ فِيهِ الشَّمْسُ أَكْثَرَ مُعَافًى مِنَ النَّارِ مِنْهُ مَنْ مَاتَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عَارِفاً بِحَقِّ أَهْلِ هَذَا الْبَيْتِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَرَاءَةً مِنَ النَّارِ وَ بَرَاءَةً مِنَ الْعَذَابِ وَ مَنْ مَاتَ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ أُعْتِقَ مِنَ النَّارِ »[5] يعنی " شب جمعه شب نوراني و روزش درخشنده است. در زمين روزي نيست كه خورشيد در آن غروب كند كه بيشتر از روز جمعه آزاد شدگان از آتش داشته باشد و هر كس در روز جمعه بميرد درحاليكه به حق اهل بيت عارف است خداوند متعال او را از آتش جهنم نجات می دهد. و هر كس در شب جمعه بميرد از آتش آزاد مي شود."

    3- امام صادق u فرمودند :« فَضَّلَ اللَّهُ الْجُمُعَةَ عَلَى غَيْرِهَا مِنَ الْأَيَّامِ وَ إِنَّ الْجِنَانَ لَتُزَخْرَفُ وَ تُزَيَّنُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ لِمَنْ أَتَاهَا وَ إِنَّكُمْ تَتَسَابَقُونَ إِلَى الْجَنَّةِ عَلَى قَدْرِ سَبْقِكُمْ إِلَى الْجُمُعَةِ وَ إِنَّ أَبْوَابَ السَّمَاءِ لَتُفَتَّحُ لِصُعُودِ أَعْمَالِ الْعِبَادِ»[6]يعنی " خداوند متعال روز جمعه را بر ساير روزها برتري داده است. همانا بهشت در روز جمعه براي كسي كه به آن وارد مي‌شود خود را مي‌آرايد و زينت مي‌كند و شما به اندازه سبقتتان به نمازجمعه به سوي بهشت سبقت مي‌گيريد وهمانا در هاي آسمان باز مي‌شود تا اعمال بندگان از آن بالا رود."

    4- از امام باقر u يا امام صادق u نقل شده است که فرموده اند :«مَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ بِيَوْمٍ أَفْضَلَ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَ إِنَّ كَلَامَ الطَّيْرِ فِيهِ إِذَا الْتَقَى بَعْضُهَا بَعْضاً سَلَامٌ سَلَامٌ يَوْمٌ صَالِحٌ»[7] يعنی "خورشيد به روزي با فضيلت تر از روزجمعه نتابيده است . همانا كلام پرندگان هنگامي كه با هم برخود مي كنند اين است‌كه مي‌گويند: سلام ، سلام، امروز روز صالح است."

    5- عمرابن يزيد می گويد امام صادق u به من فرمودند :« يَاعُمَرُ! إِنَّهُ إِذَا كَانَ لَيْلَةُ الْجُمُعَةِ نَزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَلَائِكَةٌ بِعَدَدِ الذَّرِّ فِي أَيْدِيهِمْ أَقْلَامُ الذَّهَبِ وَ قَرَاطِيسُ الْفِضَّةِ لَا تَكْتُبُونَ إِلَى لَيْلَةِ السَّبْتِ إِلَّا الصَّلَاةَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فَأَكْثِرْ مِنْهَا وَ قَالَ يَا عُمَرُ إِنَّ مِنَ السُّنَّةِ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ فِي كُلِّ يَوْمِ جُمُعَةٍ أَلْفَ مَرَّةٍ وَ فِي سَائِرِ الْأَيَّامِ مِائَةَ مَرَّةٍ »[8] يعنی "يا عمر! هنگامي كه شب جمعه فرا مي‌رسد ، تعداد بي شماری از فرشتگان ازآسمان نازل مي‌شوند درحاليكه در دستشان مدادهاي از طلا وكاغذهاي از نقره است . از شب جمعه تا شب شنبه جز صلوات بر پيامبر وآلش را نمي‌نويسند. پس در آن وقت بسيار صلوات بفرست.ياعمر! سنت اين است كه درهرروزجمعه هزار بار و در سايرايام صد بار صلوات بفرستي."

    6- از امام صادقu در مورد قول خداوند متعال كه فرموده:"شاهد ومشهود"سوال شد فرمود: شاهد همان روز جمعه است"[9].

    7- اصبغ ابن نباته از حضرت علی u نقل نموده که حضرت فرمودند :« لَيْلَةُ الْجُمُعَةِ لَيْلَةٌ غَرَّاءُ وَ يَوْمُهَا يَوْمٌ أَزْهَرُ مَنْ مَاتَ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَرَاءَةً مِنْ ضَغْطَةِ الْقَبْرِ وَ مَنْ مَاتَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَرَاءَةً مِنَ النَّارِ »[10] يعنی " شب جمعه شب نوراني وروزش درخشنده است، هر كس در شب جمعه بميرد خداوند برائت عذاب قبر بر او مي نويسد و هر كس در روز جمعه بميرد خداوند برائت از آتش براي او مي نويسد."

    8- پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند :« إِذَا كَانَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ نَادَتِ الطَّيْرُ الطَّيْرَ وَ الْوَحْشُ الْوَحْشَ وَ السِّبَاعُ السِّبَاعَ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ هَذَا يَوْمٌ صَالِحٌ »[11] يعنی " وقتي كه روز جمعه مي‌شود پرندگان، وحوش ودرندگان همديگر را نداء مي كنند و مي گويد:سلام عليكم، امروز روز صالح است."

    9- جابرازامام باقرu نقل مي كندكه پيامبراسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند :« إِنَّ جَبْرَئِيلَ u أَتَانِي بِمِرْآةٍ فِي وَسَطِهَا كَالنُّكْتَةِ السَّوْدَاءِ فَقُلْتُ لَهُ يَا جَبْرَئِيلُ مَا هَذِهِ قَالَ هَذِهِ الْجُمُعَةُ قَالَ قُلْتُ وَ مَا الْجُمُعَةُ قَالَ لَكُمْ فِيهَا خَيْرٌ كَثِيرٌ قَالَ قُلْتُ وَ مَا الْخَيْرُ الْكَثِيرُ قَالَ تَكُونُ لَكَ عِيداً وَ لِأُمَّتِكَ مِنْ بَعْدِكَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قُلْتُ وَ مَا لَنَا فِيهَا قَالَ لَكُمْ فِيهَا سَاعَةٌ لَا يُوَافِقُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ يَسْأَلُ اللَّهَ مَسْأَلَةً فِيهَا وَ هِيَ لَهُ قِسْمٌ فِي الدُّنْيَا إِلَّا أَعْطَاهَا وَ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ قِسْمٌ فِي الدُّنْيَا ذُخِرَتْ لَهُ فِي الْآخِرَةِ أَفْضَلَ مِنْهَا وَ إِنْ تَعَوَّذَ بِاللَّهِ مِنْ شَرِّ مَا هُوَ عَلَيْهِ مَكْتُوبٌ صَرَفَ اللَّهُ عَنْهُ مَا هُوَ أَعْظَمُ مِنْهُ »[12] يعنی "همانا جبرئيلu نزد من آمد درحالي كه آينه اي در دست داشت و در ميانه آن چيزي همچون نقطه سياهي بود.گفتم: اي جبرئيل اين چيست؟گفت: اين جمعه است.گفتم:جمعه چيست؟گفت: درآن خيرفراوان است.گفتم: خيرفراوان چيست؟گفت: يعني براي تو وپيروان تو بعد ازشما تا قيامت عيد مي باشد.گفتم: فائده روزجمعه براي ماچيست؟ گقت: در روز جمعه براي شماساعتي است كه هيچ فرد مسلماني موفّق نمي شود درآن ساعت خدا را بخواند مگر اينكه اگر در دنيا سهمي داشته باشد به اوعطامي شود و اگرنداشته باشد بهتر از درخواستش، براي آخرتش ذخيره مي شود و اگر ازشرّ آنچه درآن واقع شده است به خداپناه ببرد بزرگ تر ازآن را خدا از او بر مي گرداند."

    در روايت وارد شده است كه روزي رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم ) برخلاف هميشگي،كمي دير تراز خانه خارج شد پس ياران آن حضرت گفتند، اي رسول خدا امروز ديرتر از خانه خارج شدي؟ آن حضرت فرمود: جبرئيل به صورت زن زيبا وسفيد چهره كه در صورت خود خالي داشت نزد من آمد وگفت : اين صورت و شكل روزجمعه است. و همان روزيست كه درآن براي تو و پيروان توخير فراواني نهفته است. يهود ونصاري مي خواستند اين روز از آنِ آنها باشد، ليكن خداوند عطايشان ننمود. پس گفتم: اين خال سياه چيست؟ گفت: اين ساعت استجابت دعا است كه اگردعا به آن بخورد ، به پذيرش نزديك است. و اگر به اجابت نرسد براي دعا كنند ذخيره خواهد شد و در قيامت از سختي ها و ناراحتي هاي وي مي كاهد. وآن روز برترين روزها براي خداوند است ."

    بهشتيان اين روز را "يوم المزيد" مي خوانند.گفتم: يوم المزيد چيست؟ گفت در بهشت دره هاي وسيعي است كه خاك آن ازمشك ، خوشبو و رنگش سفيد است. پس در قيامت آنگاه كه روز جمعه فرارسد خداوند فرمان دهد تاصندلي هايي از طلا ،آنجا بگذارند سپس فرستادگان خداوند آمده روي آن مي نشينند، صديقان، شهيدان، مؤمنان نيز آمده اطراف آنها مي نشينند پس خداوند متعال مي گويد: بندگان من! حاجت هاي خود را طلب كنيد. مي گويند: خداوندا خشنودي تورا مي خواهيم.خداوند مي فرمايد: از شما خشنود شدم حاجت ديگري بخواهد، پس هر آنچه خواهند آرزو مي كنند. و خداوند به آنها مي دهد ، چيزهاي كه هيچ چشمي نديده، هيچ گوشي نشنيده، و به قلب هيچ انساني خطور نكرده است. سپس خداوند مي فرمايد، آنچه شما را وعده داده بودم، وفا كردم، نعمت خود را بر شما تمام كردم، و اينجا مكان كرامات و بزرگواري من است.

    سپس بهشتيان هر يك به غرفه هاي خويش باز مي گردند تا جمعه اي ديگر كه باز آنان را خواسته و چنين صحنه اي تكرار مي شود.

    گفتم: اي جبرئيل ! غرفه هاآنان از چيست؟ گفت: از مرواريد سفيد، و ياقوت قرمز و زمرّد سبز. درهايي دارد كه هميشه گشوده است، چشمه ها در آن جاريست و هر يك از آنان با همسر خود در آن به سر مي برند."[13]

    10- عبدالله بن عباس مي گويد: هنگامي كه روز جمعه فرا رسد، خداوند متعال فرمان دهد تا نزد"بيت المعمور"منبري بر پاكنند و فرشتگان اطراف آن گردآيند. جبرئيل اذان گويد و ميكائيل امامت كند و فرشتگان پشت سراونماز گذارند.پس چون نمازرا به پايان برند، جبرئيل گويد: معبود من ! پاداش اين اذان را به امّت محمد (صلی الله علیه و آله و سلّم ) بخشيدم. ميكائيل گويد:ثواب اين امامت را به امامان از امّت محمد (صلی الله علیه و آله و سلّم ) بخشيدم، وفرشتگان گويند:ثواب اين نماز را به نمازگزاران ازامّت محمد (صلی الله علیه و آله و سلّم ) بخشيديم.پس خداوندمي فرمايد:دربخشش برمن پيشي مي گيريد وحال آنكه من به بخشش وكرم سزاوارتر و اولي هستم. شماراگواه مي گيرم كه من گناهان امّت محمد (صلی الله علیه و آله و سلّم ) رابخشيدم ،پس پراكنده مي شوند تا جمعه ديگر."[14]

    جمعه درتاريخ

    حضرت علي فرمودند: همراه رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم ) بودم ، مردي آمد وگفت: يارسول الله! پدر و مادرم فداي شما باد به من بگوييد چگونه روز يك شنبه را " الاحد" ناميدند؟ تا اين كه گفت:پدرم ، مادرم فداي شما اي رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم ) از روزجمعه و نامگذاري آن به من خبردهيد. پس رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم ) گريستند و فرمودند : ازروزجمعه از من پرسيدي؟گفت:آري. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند : فرشتگان درآسمانهاآن را « يوم المزيد» می نامند. روزجمعه روزي است كه خداوند در پيكر آدم روح دميد. روزجمعه روزي است كه خداوند حواء را براي آدم u آفريد. روزجمعه روزي است كه خداوند به آتش خطاب كرد كه به ابراهيم u سرد وسلامت باش. روزجمعه روزي است كه خداوند دعاي يعقوب u رامستجاب كرد.روز جمعه روزي است كه خداوندگناه آدم u را بخشيد. روز جمعه روزي است كه روح الامين فرود آمد.[15]

    استجابت دعا در روز جمعه

    يكي از راه هاي ارتباط انسان با خدا دعا است.دعا، زمزمه باخداوند واستمداد از درگاه ايشان است . دعا اظها نياز به درگاه بي‌نياز است، دعاسخن گفتن انسان باخداست ، دعاجلسه خصوصي وصميمي با خالق متعال است.آيات متعددي در قرآن انسانها را به دعا فراخوانده است واين نهايت رحمت خداست كه بنده خود را به صحبت باخود فرا مي‌خواند.يكبار مي فرمايد:) ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ([16]يعني"مرا بخوانيد تا شما را اجابت كنم." درجاي ديگرمي‌فرمايد: )وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَ لْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ( [17]يعني " زماني كه بندگانم از من سوال كنند ، همانا من به آنها نزديكم ودعوت دعا كننده‌را اجابت مي‌‌‌كنم زماني كه مرا بخواند."

    دعاكردن و با خداسخن گفتن شرط و شروط خاص و زمان و مكان مخصوصي ندارد بلكه انسان مي تواند درهرزمان ومكان و باهرشرائط وامكان باخداي خود صحبت كند ، و درد و دل نمايد . اين امر از نهايت لطف و رحمت بي منتهاي خداست كه براي صحبت باخويش هيچ محدوديتي نگذاشته است. ولي همانطوري كه بعضي از امكنه ها از قداست خاصي برخودارند و مظّان استجابت دعا هستند وبعضي ازحالات انسان كه نوعي تذلّل درمقابل خدا و انكساردل حاصل مي شود و دل را به خدا نزديك مي كند و به دعا رنگ و بوي معنويت مي دهد ،بعضي از زمانها و روزها نيز وجود دارند كه مظّان استجابت دعاست ، از جمله آن روزها بلكه مهمّ ترين آنها ، روز جمعه است. به چند نمونه از اهميّت و پذيرش دعا در روزجمعه اشاره مي كنيم:

    1- فرزندان حضرت يعقوبu هنگامي كه پيش پدر آمدند و از ايشان خواستند براي آنها از خداوند طلب مغفرت كند ،حضرت يعقوب u به آنها فرمودند:« سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي»يعني "به زودي از خداوند براي شما طلب مغفرت خواهم كرد" امام صادقu مي فرمودند:« أَخَّرَهُمْ إِلَى السَّحَرِ لَيلَهِ الجُمعَهِ»[18]يعني حضرت يعقوب u اينكه گفت به زودي براي شما از پروردگارم طلب مغفرت خواهم كرد ، طلب غفران براي فرزندانش را تا صبح شب جمعه به تأخير انداخت و در آن هنگام طلب مغفرت كرد.

    2- ابوبصير می گويد از امام صادق u شنيدم که فرمودند :« إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَيَدْعُو فَيُؤَخَّرُ إِجَابَتُهُ إِلَى يَوْمِ الْجُمُعَةِ »[19] يعنی " همانا مؤمن دعا مي‌كند واجابت آن تا روز جمعه به تأخير مي افتد."

    3- معاويه ابن عمار می گويد از امام صادق u سوال کردم :« السَّاعَةُ الَّتِي فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ الَّتِي لَا يَدْعُو فِيهَا مُؤْمِنٌ إِلَّا اسْتُجِيبَ لَهُ ؟» يعنی " كدام ساعتي است‌كه در روز جمعه مؤمن دعا نمي‌كند مگر اين كه مستجاب مي شود ؟" امام u فرمودند :« نَعَمْ إِذَا خَرَجَ الْإِمَامُ. قُلْتُ: إِنَّ الْإِمَامَ يُعَجِّلُ وَ يُؤَخِّرُ ؟ قَالَ :إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ »[20] يعنی " بلي هنگامي كه امام براي خطبه بلند مي‌شود .گفتم: امام گاهي تأخيرمي كند وگاهي زود براي خطبه خواندن قيام مي كند؟ فرمودند: هنگامي كه خورشيد زائل مي شود ."

    4- ابوبصير از امام باقر u يا امام صادق u نقل می کند که فرمودند :« إِنَّ الْعَبْدَ الْمُؤْمِنَ لَيَسْأَلُ اللَّهَ جَلَّ جَلَالُهُ الْحَاجَةَ فَيُؤَخِّرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ قَضَاءَ حَاجَتِهِ الَّتِي سَأَلَ إِلَى يَوْمِ الْجُمُعَةِ لِيَخُصَّهُ بِفَضْلِ يَوْمِ الْجُمُعَةِ »[21] يعنی " همانا عبد مؤمن حاجتي را ازخداوند مي‌خواهد .پس خداوند متعال قضاي حاجت او را تا روز جمعه تأخير مي‌اندازد تا او را به فضل روز جمعه مختص نمايد."

     

     

    2- كافي ج3ص415

    3- مسدرك الوسايل ج6ص59

    [3] - كافي ج2ص5

    [4] -كافي ج3ص413

    [5] -كافي ج3ص413

    [6] -كافي ج3ص413

    [7] -كافي ج3ص413

    [8] -كافي ج3ص413

    2 – من لايحضره الفقيه ج1ص422

    [10] - من لايحضره الفقيه ج1ص422

    [11] - جعفريات ص39

    5 - مستدرك‏الوسائل 6 58

    1- مستدرك الوسايل 6/62/6433

    2- مستدرك ج6ص61

    4- كافي ج3ص15

    3 - غافر 60

    1 - بقره 186

    [18] - من لايحضره الفقيه ج1ص422

    [19] -كافي ج2ص489

    [20] -كافي ج3ص416

    [21] - من لايحضره الفقيه ج2ص422

     

    Pasted from <file:///F:\انترنت\کتابخانه\تالیف\نماز\روز%20جــمعه.docx>

     

 
طراح و برنامه نویس: اکین