قطع رحم PDF چاپ نامه الکترونیک
نوشته شده توسط مدیر   
جمعه ۲۱ تیر ۱۳۹۲ ساعت ۲۳:۳۴

نويسنده : حجه الاسلام صفری

قطع رحم

يکی از رذايل اخلاقی و گناهان کبيره ، قطع رحم است . قطع رحم به معناي رسيدگي نکردن و محبت نداشتن نسبت به نزديکان است، و از نظر شرعي امر بسيار ناپسندي به شمار مي‌رود. قطع رحم اگر براساس مجوزات شرعی و عقلی و يا بخاطر موانع موجود صورت نگيرد بلکه بصورت مستمرو ناشی از خبث باطنی و يا بی توجهی به خويشان و اقربا باشد ، هم جزو اخلاق رذيله است و هم جزو گناهان کبيره.

اما اگر قطع رحم ، براساس مجوزات شرعی و عقلی باشد يعنی مواردی که شرع و عقل ، قطع رابطه را مجاز می داند، مثلا می بيند درصورت برقراری ارتباط با برخی از خويشان و اقربا ، خود او نيز آلوده می شود و ممکن است گرفتار گناه و معصيت شود ؛ در چنين صورتی نه رذيله است و نه گناه. اما اگر با برخی از خويشان رابطه دارد وبا برخی از آنها ارتباطش منقطع است ، در صورتی که اين قطع رابطه از ناحيه وی باشد ، ممکن است اين عمل را جزو اخلاقيات شخص قرار ندهيم و او را متصف به اين صفت نکنيم ، ولی باز در خصوص اينکه با برخی از خويشان بدون دليل و برهان ، قطع رابطه کرده است ، گنهکار و است و مذموم.

البته مصداق روشن قطع رحم محرم در جائی است که خويشان و اقربای انسان نيازی به وی داشته باشد و او توان رفع او را دارد ولی او را ياری نمی کند. يا يکی از اقربا بيمار است و از وی انتظار دارد ، ولی وی به عيادت او نمی رود . يا هنگام سخن گفتن با خويشان و اقربا، به تندی و جسارت با وی سخن می گويد و دل او را بدون هيچ عذر و بهانه ای می شکند.

مذمت قطع رحم در آيات و روايات

آيات و روايات متعددی در باب مذمت قطع رحم وارد شده است که در اينجا به چند نمونه آن اشاه می کنيم.

1- خدای متعالی می فرمايد الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثاقِهِ وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ »[1] يعنی " آنهائی که عهد الهی را بعد از اينکه قبول نمودند ، می شکنند و آنچه که خدای متعال به وصل آن دستور داده است ، قطع می کنند ، و در روی زمين فساد می کنند ،آنها جزو زيانکاران هستند ".

2- باز خدای متعال می فرمايد :« الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثاقِهِ وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ»[2] يعنی " وكسانى كه پيمان خدا را پس از محكم كردنش مى‏شكنند، و چيزى را كه خدا به پيوستن آن فرمان داده مى‏گسلند، و در زمين تباهى مى‏كنند، لعنت و بديهاى آن سراى براى آنان است ".

3- ابوبصير مى گويد از حضرت صادق (عليه السلام) در رابطه با كسى كه مى خواهد با بستگانش كه جزء مخالفان شما هستند قطع رابطه كند سئوال كردم چه وظيفه اى دارد ؟ فرمود : اين كار سزاوار نيست.[3]

4- جهم بن حميد گويد به حضرت صادق (عليه السلام) عرض كردم « يَكُـونُ لِيَ الْقَرابَـةُ عَـلى غَـيْرِ اَمْـرى اَلَـهُمْ عَـلَيَّ حَـقٌّ ؟» يعنی " براى من نزديكى هست كه بر غير دين من است. آيا بر من حقى دارند؟" فرمودند « نَـعَمْ حَقُّ الرَّحِمِ لا يَقْطَعُهُ شَىْءٌ وَ اِذا كانُوا عَلى اَمْرِكَ كانَ لَهُمْ حَقّانِ حَقُّ الرَّحِمِ وَ حَقُّ الاِْسْلامِ »[4]. يعنی " بلی ، حق رحم را چيزى قطع نمى كند، اگر همدين تو بود دو حق داشت : حق رحم و حق اسلام ".

5- حضرت باقر (عليه السلام) فرمود : در كتاب رسول خدا يافتيم که آنحضرت فرموده است :« اِذا قَطَعُوا الاَْرْحامَ جُعِلَتِ الاَْمْوالُ فى اَيْدِى الاَْشْرارِ »[5]. يعنی " وقتى مردم قطع رحم كردند، اموال در دست اشرار قرار مى گيرد ".

6- رسول حق (صلى الله عليه وآله وسلم) فرمودند:« ثَلاثَةٌ لا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ : مُدْمِنُ خَمْر، وَ مُؤْمِنُ سِحْر، وَ قاطِعُ رَحِم »[6]. يعنی " سه گروه به بهشت وارد نمى شوند :دائم الخمر، مؤمن به جادوگرى، و قطع كننده با اقوام ".

7- حضرت علی (ع) فرمودند :« اَقْبَحُ الْمَعاصى قَطيعَةُ الرَّحِمِ وَ الْعُقُوقُ »[7]. يعنی " زشت ترين گناهان قطع رحم و عاق پدر و مادر شدن است".

8- رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) فرمود :«اِنَّ الرَّحْمَةَ لا تَنْزِلُ عَلى قَوْم فيهِمْ قاطِعُ رَحِم »[8]. يعنی " رحمت حق بر ملّتى كه قاطع رحم در آنان است فرود نمى آيد ".

9- باز آنحضرت فرمودند : « اِنَّ الْمَلائِكَةَ لا تَنْزِلُ عَلى قَوْم فيهِمْ قاطِعُ رَحِم »[9]. يعنی " فرشتگان بر جمعيتى كه در ميان آنان قاطع رحم است نازل نمى شوند ".

10- امام صادق (ع) فرمودند :«أَوَّلُ نَاطِقٍ مِنَ الْجَوَارِحِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الرَّحِمُ تَقُولُ يَا رَبِّ مَنْ وَصَلَنِي فِي الدُّنْيَا فَصِلِ الْيَوْمَ مَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ وَ مَنْ قَطَعَنِي فِي الدُّنْيَا فَاقْطَعِ الْيَوْمَ مَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ »[10]يعنی " اوّلين عضوی که ازانسان در قيامت سخن می گويد رحم است. می گويد : پروردگارا ! هرکس در دنيا با من وصل نمود بين او وخود را وصل کن وهرکس در دنيا از من قطع نمود ، بين خودت و او را قطع کن".

11- امام باقر (ع) فرمودند :« إِنَّ الرَّحِمَ مُعَلَّقَةٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِالْعَرْشِ تَقُولُ اللَّهُمَّ صِلْ مَنْ وَصَلَنِي وَ اقْطَعْ مَنْ قَطَعَنِي »[11] يعنی " همانا رحم در روز قيامت از عرش الهی آويزان شده و می گويد : خدايا هرکس با من وصل نمود وصل کن و هرکس قطع نمود قطع کن ".

12- حضرت امير المؤمنين - عليه السلام - در خطبه‏اى فرمودند كه: «پناه مى‏برم به خدااز گناهانى كه مرگ صاحب خود را تعجيل مى‏كنند.عبد الله بن كوا عرض كرد كه: يا امير المؤمنين! آيا گناهى هست كه در فناى آدمى تعجيل كند؟ فرمود: بلى، قطع رحم.به درستى كه: اهل خانواده‏اى با هم اجتماع مى‏كنند و دوستى مى‏نمايند، ومواسات و نيكوئى مى‏كنند با يكديگر، در حالى كه ايشان اهل فسق و فجورند، ولى به‏جهت دوستى و نيكوئى با هم، خدا روزى ايشان را وسيع مى‏نمايد.و اهل يك خانواده‏از هم دورى مى‏كنند، و قطع رحم مى‏نمايند، ايشان را محروم مى‏سازد و حال اينكه ازاهل تقوى و پرهيزكارى هستند.[12]

13- از حضرت امام محمد باقر - عليه السلام - مروى است كه: «در كتاب امير المؤمنين - عليه السلام - نوشته شده بود كه: سه خصلت است كه صاحب آنها نمى‏ميرد، تا وبال‏آنها را نبيند: سركشى، و قطع رحم، و قسم دروغ.و ثواب هيچ طاعتى، زودتر ازصله رحم به صاحب آن نمى‏رسد.به درستى كه: طايفه‏اى از اهل معصيت هستند كه‏با هم نيكوئى مى‏كنند، اموال ايشان زياد مى‏شود.و به درستى كه قسم دروغ، وقطع رحم، خانه‏هاى آباد را ويران مى‏كند، و از اهلش خالى مى‏كند ».[13]

14- امام سجاد (ع) در توصيه خود به امام باقر (ع) فرمودند : با پنج کس رفاقت نکن . يکی از آنها قاطع رحم است.« فَإِنّي وَجَدتُهُ مَلعُوناً فِي كِتابِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي ثَلاثَةِ مَواضِعَ، قالَ اللهُ عَزَ وَ جَلَ: فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَكُمْ أُولئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَ أَعْمى‏ أَبْصارَهُمْ، و قال: الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثاقِهِ وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ»[14] يعنی " من قاطع رحم را در سه جای قرآن ملعون ديدم".

15- حضرت علی (ع) می فرمايند:« قَطِيعَةُ الرَّحِمِ تُورِثُ الْفَقْر»[15] يعنی " قطع رحم موجب فقر می شود ".

تأثير قتل پدر در کم شدن عمر انسان

فرزند متوكل به حضرت هادى(عليه السلام) عرضه داشت پدرم واجب القتل است اجازه مى فرمائيد او را به قتل برسانم، حضرت فرمودند : چون فرزند او هستى تو اين كار را نكن، زيرا اگر او را به قتل برسانى بيش از شش ماه در دنيا نخواهى ماند!

كيفر قطع رحم ، و پاداش صله رحم

على بن ابوحمزه (ره ) از شاگردان امام كاظم (ع ) بود، روزى امام كاظم (ع ) به او فرمود: بزودى شخصى از مردم مغرب ، با تو ملاقات مى كند، و از تو درباره من سوالى مى كند در پاسخ بگو؛او امام ما است كه امام صادق (ع ) او را به امامت بعد از خود تعيين نموده است ، و مسائلى از حلال و حرام مى پرسد، جواب مسائل او را بده .

على بن ابوحمزه (ره ) گفت : نشانه آن مرد مغربى چيست ؟

امام كاظم (ع ) فرمود: او بلند قامت و تنومند است و نامش يعقوب بن يزيد مى باشد كه رئيس قوم خود است ، اگر خواست ، نزد من بيايد، او را نزد من بياور.

على بن ابوحمزه (ره ) مى گويد: كنار كعبه رفتم و مشغول طواف بودم ، ناگاه مرد بلند قامت و تنومندى نزد من آمد و گفت : مى خواهم درباره صاحب تو، سؤال كنم .

گفتم : درباره كداميك از اصحاب ؟

گفت : درباره موسى بن جعفر (ع)

گفتم : نامت چيست ؟

گفت : يعقوب بن يزيد

گفتم : اهل كجا هستى ؟

گفت : اهل مغرب

گفتم : چگونه مرا شناختى ؟

گفت : در عالم خواب ديدم ، شخصى به من گفت : با على بن ابوحمزه (ره ) ملاقات كن ، آنچه سؤال كردى ، از او بپرس ، جوياى حال تو شدم سرانجام در اينجا تو را پيدا كردم .

گفتم : همين جا اندكى بنشين تا من طواف خود را تمام كنم و سپس نزد تو مى آيم ، طواف را به پايان رسانيدم و نزد يعقوب آمدم و با او مقدارى گفتگو نمودم ، فهميدم كه مردى خردمند و هشيار است ، از من خواست او را به حضور امام كاظم (ع ) ببرم ، او را به محضر امام ع آوردم .

وقتى كه امام كاظم (ع ) او را ديد، فرمود: اى يعقوب بن يزيد، ديروز آمدى ، و در فلان محل بين تو و برادرت ، درگيرى شد و به همديگر ناسزا گفتيد، چنين برخورد و روش از دين من و دين پيروانم نيست ، و ما به هيچيك از شيعيان خود نگفته ايم كه رفتارشان چنين باشد، از خدا بترس ، بين شما بزودى (به خاطر قطع رحم) بر اثر مرگ جدايى مى افتد، برادرت در همين سفر، قبل از آنكه به وطن برسد مى ميرد، و تو از كرده خود پشيمان مى شوى ، شما قطع رحم نموده ايد و نسبت به همديگر قهر هستيد، خداوند عمر شما را كوتاه نمود.

يعقوب گفت : اى پسر رسول خدا! تكليف من چه مى شود، و مرگ من كى فرا مى رسد؟

اما كاظم (ع ) فرمود: مرگ تو نيز (به خاطر قطع رحم ) فرا رسيده بود، ولى تو در فلان منزل ، نسبت به عمه ات صله رحم كردى ، خداوند بيست حج (سال ) عمر تو را تاءخير انداخت .

على بن حمزه مى گويد: سال بعد، يعقوب را در مكه ديدم و به من خبر داد كه برادرم قبل از رسيدن به وطن از دنيا رفت و در همان راه ، او را دفن كردم.[16]

مكافات آنانكه قطع رحم مى كنند

شخصى به حضور امام صادق (ع ) آمد و عرض كرد: برادران و پسر عموهايم ، خانه ام بر من تنگ نموده اند، و از همه آن خانه ، مرا به يك اطاق پناهنده كرده اند، من اگر خواسته باشم اقدام كنم ، همه آنچه را كه در اختيار آنها است ، مى گيرم .

امام (ع) فرمودند: صبر كن ، خداوند گشايشى برايت فراهم مى كند.

من صبر كردم و از پى گيرى موضوع ، منصرف شدم ، تا اينكه در سال 131 ه .ق بيمارى واگير ( وبا) آمد، سوگند به خدا همه آنها مردند و حتى يك نفرشان باقى نماند، من از خانه خارج شدم و به حضور امام صادق (ع ) رفتم ، همين كه مرا ديد، فرمود ند :حال اهل خانه ات چطور است ؟

عرض كردم : به خدا همه پسر عموها و برادرهايم (كه در آن خانه ، مرا در فشار قرار داده بودند) مردند.

فرمودند : اين مكافات به خاطر آن قطع رحمى بود كه به تو روا داشتند و به خاطر آزارى كه نمودند، نابود شدند، آيا دوست داشتى آنها بمانند و زندگى را بر تو تنگ كنند؟.

گفتم : آرى به خدا سوگند.[17]



[1] - سوره بقره آيه 27

[2] - رعد، (سوره 13)، آيه 25.

[3] - بحار، ج 75، ص 185.

[4] - بحار، ج 74، ص 131.

[5] - بحار، ج 73، ص 369.

[6] - بحار، ج 74، ص 90.

[7] - ميزان الحكمة، ج 4، ص 89.

[8] - ميزان الحكمة، ج 4، ص 89.

[9] - ميزان الحكمة، ج 4، ص 89.

[10] - الكافي 2 151

[11] - الكافي 2 151

[12] - كافى، ج 2، ص 347، ح 7.

[13] - بحار الانوار، ج 74، ص 134، ح 104.و كافى، ج 2، ص 347، ح 4.

[14] - أطيب البيان في تفسير القرآن، ج‏1، ص: 487

[15] - وسائل‏الشيعة 15 347

[16] - كشف الغمه ، ج 3، ص 52، 53

[17] - اصول کافی ، باب قطيعة الرحم ، حديث 3، ص 346 - ج 2

 
طراح و برنامه نویس: اکین