فضيلت و آثار نمازجماعت PDF چاپ نامه الکترونیک
نوشته شده توسط مدیر   
دوشنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۲ ساعت ۲۳:۱۰

"فضيلت و آثار نمازجماعت"

نماز جماعت

دراوایل بعثت كه پيامبراسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) ازطرف خد امبعوث شد ، نماز برحضرت ايشان واجب گرديد، ولي هنوز بر مسلمانان واجب بنود ، امّا مسلمانان به خواندن نماز علاقه نشان مي دادند ، دور از چشم مشركين در بيابان و دره هاي مكّه باپيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم ) نماز جماعت مي خواندند . امام صادق uمي فرمايد:« أَوَّلُ جَمَاعَةٍ كَانَتْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) كَانَ يُصَلِّي وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ u مَعَهُ إِذْ مَرَّ أَبُو طَالِبٍ بِهِ وَ جَعْفَرٌ مَعَهُ فَقَالَ :يَا بُنَيَّ صَلِّ جَنَاحَ ابْنِ عَمِّكَ فَلَمَّا أَحَسَّ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) تَقَدَّمَهُمَا وَ انْصَرَفَ أَبُو طَالِبٍ مَسْرُوراً إِلَى أَنْ قَالَ فَكَانَتْ أَوَّلُ جَمَاعَةٍ جُمِعَتْ ذَلِكَ الْيَوْمَ »[1] يعنی "پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) نماز مي خواندند وحضرت علي u در كنارش بود.حضرت ابوطالب همراه جعفر ازكنار آنها رد مي شدند ، حضرت ابوطالب u فرمودند:پسرم ! در كنار پسر عمويت نماز بخوان.پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم ) آمدن آنها را احساس كرد و ابوطالب درحالي كه خوشحال بود برگشت. و اين اوّلين جماعتي بود كه در آن روز تشكيل شد."

نماز جماعت يكي از سنت هاي اسلامي است كه بر انجام دادن آن تأكيد شده است واكثر فقها ترك آن را ازروي بي اعتنائي جایز نمي دانند. نماز جماعت علاوه بر اينكه تأثيرات وفوايد نماز از قبيل اصلاح انسان ، مانع شدن از گناه ، ريختن گناهان را دارد بلكه براي مسلمين فواید بي شمارفردي واجتماعي ديگري رانيز دارد:

اولاً كساني كه نماز جماعت مي‌خوانند در كنار هم مي ايستند و هر روزپنج نوبت همديگر را مي بينند و با ديدارهاي مكرركينه وكدورت هاي كه ممكن است در امورات زندگي از هم داشته باشند ، فرو مي ريزد و از مشكلات هم ديگر اطلاع پيدا مي كنند و در حدّ توانشان ، در رفع آن مي كوشند . در چنين اجتماعي نه تنها از اوضاع و احوال همديگر مطلع مي شوند بلكه اتفاقات وحوادثي كه برامّت اسلامي مي‌گذرد تبادل نظر نموده ،اطلاع كافي بدست مي‌آورند.

ثانياً مسلمانان در نماز جماعت باتوجّه به يك سمت وقبله ، انجام سجود وركوع در مقابل كعبه وحركات متحد وذكر واحد ، وحدت وهمدلي رابه نمايش مي گذارند.هم مسلمانان وهم غير مسلمانان ، وحدت وهماهنگي مسلمانان را در نماز جماعت مي بينند. در حقيقت نماز جماعت از يك بعد ، نمايش قدرت مسلمين است. اين وحدت، موجب قوّت وقدرت مسلمين مي شود، عظمت واتّحاد مسلمين رابه غيرمسلمين نشان مي دهد.

ثالثاً با اقتداء به يك امام جماعت عادل، ضرورت عدالت و رهبري را هر روزپنج نوبت متذّكر مي شوند و با زبان حال بيان مي‌كنند كه در جامعه اسلامي بايد مسلمانان حول يك رهبر ديني عادل بچرخند وآن را محور وحدت خود قرار دهند و بوسيله رهبر عادل ، عدالت را در جامعه اجراكنند.به عبارت ديگر، مسلمانان با اقامه نمازجماعت و اقتداء به امام عادل نه تنها عدالت محوري را درجامعه خود به يك واقعيّت ملموس ومحسوس تبديل مي كنند بلكه محوريّت رهبري عادل راكه اطاعت و پيروي ازآن را تمرين مي كنند ، بدين وسيله هم عدل وهم عادل را محورزندگي خود قرارمي دهند.

رابعاً هرروز پنج بار نظم را در نماز جماعت تمرين مي كنند و اهميّت نظم در زندگي را گوش زد مي‌كنند. يعني هرروز بطورعملي زيبایي نظم براي مسلمين در نمازجماعت نمايش داده مي‌شود ،كه اگرهمين نظم ازنماز جماعت شروع شود و به سايرفعاليّتهاي مسلمين سرايت كند زيبایي خاصي درجامعه اسلامي به وجود مي آورد.

دهها اثر مفيد ديگر در نماز جماعت وجود دارد كه اگر مسلمانان به آنها توجّه كنند توسعه و شكوه نماز هاي جماعت در بين آنها بيشتر خواهد شد. و اين جاي بسي تأسف است كه در جامعه اسلامي نه ازطرف حكومت اسلامي بر نماز جماعت توجّه اي مي‌شود و نه مردم آنچنان كه شايسته نمازجماعت است به آن اهميّت مي‌دهند.

فضيلت رفتن به نماز جماعت

1- پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند: «مَنْ مَشَى إِلَى مَسْجِدٍ يَطْلُبُ فِيهِ الْجَمَاعَةَ كَانَ لَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ سَبْعُونَ أَلْفَ حَسَنَةٍ وَ يُرْفَعُ لَهُ مِنَ الدَّرَجَاتِ مِثْلُ ذَلِكَ فَإِنْ مَاتَ وَ هُوَ عَلَى ذَلِكَ وَكَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ سَبْعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ يَعُودُونَهُ فِي قَبْرِهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ يُؤْنِسُونَهُ فِي وَحْدَتِهِ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لَهُ حَتَّى يُبْعَثَ »[2] يعنی "هر كس براي خواندن نماز جماعت به سوي مسجد برود، به هر قدمش هفتاد هزار حسنه نوشته مي شود وهفتاد هزار درجه بالا مي رود .پس اگر بميرد در حاليكه بر نمازجماعت مواظبت مي‌كرده خداوند متعال هفتاد هزار فرشته بر او مي‌گمارد تا در قبر، او را عيادت‌كنند و به او مژده دهند و تاروزي كه از قبر مبعوث شود با او مأنوس مي شوند و به اوطلب مغفرت مي كنند."

2- پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند :« وَ مَنْ مَشَى إِلَى مَسْجِدٍ مِنْ مَسَاجِدِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ خَطَاهَا حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى مَنْزِلِهِ عَشْرُ حَسَنَاتٍ وَ يُمْحَى عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئَاتٍ وَ رُفِعَ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ وَ مَنْ حَافَظَ عَلَى الْجَمَاعَةِ أَيْنَ كَانَ وَ حَيْثُ مَا كَانَ مَرَّ عَلَى الصِّرَاطِ كَالْبَرْقِ الْخَاطِفِ اللَّامِعِ فِي أَوَّلِ زُمْرَةٍ مَعَ السَّابِقِينَ وَ وَجْهُهُ أَضْوَأُ مِنَ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ وَ كَانَ لَهُ بِكُلِّ يَوْمٍ وَ لَيْلَةٍ يُحَافِظُ عَلَيْهَا ثَوَابُ شَهِيدٍ وَ مَنْ حَافَظَ عَلَى الصَّفِّ الْمُقَدَّمِ فَيُدْرِكِ التَّكْبِيرَةَ الْأُولَى وَ لَا يُؤْذِي فِيهِ مُؤْمِناً أَعْطَاهُ اللَّهُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلَ مَا لِلْمُؤَذِّنِ وَ أَعْطَاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي الْجَنَّةِ مِثْلَ ثَوَابِ الْمُؤَذِّن»[3] يعنی "هركس به مسجدي از مساجد خدا برود،پس هر قدمي كه بر مي‌دارد تا به منزلش برگردد، ده حسنه بر او نوشته مي شود و ده سيئه از گناهان او پاك مي‌گردد و ده درجه بالا مي‌رود. هر كس بر نماز جماعت مواظبت كند از صراط مانند برق درخشنده مي‌گذرد ودر اوّلين زمره سابقين قرار مي‌گيرد وصورتش از ماه شب بدر نوراني‌تر مي‌شود و براي هر شب وروزي كه بر نماز جماعت مواظب كرده ثواب شهيد داده مي‌شود وهركس برصف اوّل نماز محافظت كند ثواب مؤذن را در بهشت مي برد. "

آري كسي كه در دنيا براي زيارت مساجد كه خانه خدا در روي زمين است قدم بر مي‌دارند ، بايد هنگام مرگشان ، فرشتگان الهي به زيارت او بروند وكسي كه درعمر دنيوي خود با مؤمنين درصفوف نماز جماعت مأنوس بوده و باآنها انس و الفت داشته درسخت ترين وتنها ترين زمان خود يعني هنگامي‌كه در قبر قرار مي‌گيرد ، با فرشتگان الهي مأنوس شود وكسي كه در دنيا براي تقرّب به خدا ، به سوي مساجد قدم برداشته است بايد درعالم آخرت براي هر قدمش هفتاد هزار درجه داده ‌شود و هفتاد هزار گناهش بخشيده شود. چرا كه اين انسان مؤمن و نمازگزار با خداي بسياربخشنده و مهربان معامله كرده است. همانطوريكه دراحاديث ديديم وملاحظه كرديم ثواب شركت كنندگان درنمازجماعت مختلف است. در برخي روايات مي گويد به هر قدمي كه برمي دارد هفتاد هزار حسنه نوشته مي شود ودرحديث ديگرمي فرمايد ده حسنه نوشته مي شود.شايد اختلاف ثوابها به خاطر اختلاف معرفتها ، نيّت ها، ايمان، اهداف واغراض شركت كنندگان درنمازجماعت است. يعني هركس معرفت بيشتري داشته باشد وهمّتش بلند وخلوصش قوي ونيّتش پاك تر باشد ، ثوابش بيشترخواهد بود.

ثواب نماز جماعت

نمازجماعت فضيلت زيادي دارد ، شايد كمترعملي باشد كه در اجر وثواب به پاي نمازجماعت برسد و به همين دليل شركت كردن در نمازجماعت سخت است وشركت كنندگان درآن اندك هستند. چراكه به خاطر همان ثواب عظيمي كه دارد شيطان نيز تلاش مي‌كند نگذارد مؤمن در نماز جماعت حضور داشته باشد وآن فيض عظيم را بدست آورد.

در فضيلت وث واب نماز جماعت روايت هاي متعددي وارد شده است كه ذكرهمه آنها موجب اطاله سخن مي‌گردد. فلذا در اينجا فقط به چند نمونه از آنها اشاره مي‌كنيم:

1- «أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ :قَالَ رَسُولُ اللَّه (صلی الله علیه و آله و سلّم ) : أَ لَا أَدُلُّكُمْ عَلَى شَيْ‏ءٍ يُكَفِّرُ اللَّهُ بِهِ الْخَطَايَا وَ يَزِيدُ فِي الْحَسَنَاتِ ؟قِيلَ :بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ .قَالَ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) : إِسْبَاغُ الْوُضُوءِ عَلَى الْمَكَارِهِ وَ كَثْرَةُ الْخُطَى إَِلى هَذِهِ الْمَسَاجِدِ وَ انْتِظَارُ الصَّلَاةِ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَ مَا مِنْ أَحَدٍ يَخْرُجُ مِنْ بَيْتِهِ مُتَطَهِّراً فَيُصَلِّي الصَّلَاةَ فِي الْجَمَاعَةِ مَعَ الْمُسْلِمِينَ ثُمَّ يَقْعُدُ يَنْتَظِرُ الصَّلَاةَ الْأُخْرَى إِلَّا وَ الْمَلَائِكَةُ تَقُولُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ فَا‌‌ذا اَقَمْتُمْ الي الصلاه فَاعْدلوا صُفُوفَكُم وَاَقيموهاوسَدوا الْفَرَجَ وَاذاقَالَ امامكُم اللهُ اَكْبَرُ فَقُلوا وَاللهُ اَكْبَرُ وَاذا رَكَعَ فَاْركَعُوا وَاذا قَالَ سَمعَ اللهُ لمن‌حَمدَهُ فَقُولُوا اللهُمَ رَبَنالَكَ اْلحَمْدُ انَ خَيْرَ الصُفُوف صَفُ الْرجال الْمُقَدَمُ وَشَرُهاالمُؤخَر»[4] يعنی " ابوسعيد خدري مي‌گويد: پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند:آيا شما را به عملي راهنمائي نكنم كه بوسيله آن خداوند گناهان را مي ريزد وحسنات را بيشترمي‌كند؟

-گفتند: چرا يا رسول الله ؟

- فرمودند : وضو را در هواي سرد ،كامل انجام دادن ؛ و بيشتر به مسجد ترددكردن ، و بعد از نماز، منتظر نماز ديگر نشستن گناههان را مي ريزد وحسنات را بيشترمي كند. احدي از شما نيست كه با طهارت از خانه اش خارج شود و با مسلمين نماز جماعت بخواند سپس منتظر نماز ديگرشود مگر اينكه فرشتگان در حق او مي گويند: خدايا او را ببخش ، خدايا به او رحم كن. پس زماني كه به نماز ايستاديد صفوفتان را منظم‌كنيد وجاهاي خالي را پرنماييد و وقتي امامتان "الله اكبر "گفت شما هم ا"لله اكبر" بگوييد، وزماني كه او به ركوع رفت شما هم ركوع كنيد و وقتي كه "سمع الله لمن حمده" گفت، شما هم" اللهم ربنا لك الحمد"بگوييد.همانا بهترين صفوف مردان صف اوّل و بد ترين صف آنها صف آخر است.

2- «أبي سعيد الخدري قال: قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم ) : أتاني جبرئيل مع سبعين ألف ملك بعد صلاة الظهر ،فقال: يا محمد! إن ربك يقرئك السلام و أهدى إليك هديتين لم يهدهما إلى نبي قبلك. قلت و ما تلك الهديتان ؟قال الوتر ثلاث ركعات و الصلاة الخمس في جماعة .قلت: يا جبرئيل و ما لأمتي في الجماعة ؟قال: يا محمد إذا كانا اثنين كتب الله لكل واحد بكل ركعة مائة و خمسين صلاة و إذا كانوا ثلاثة كتب لكل واحد بكل ركعة ست مائة صلاة و إذا كانوا أربعة كتب الله لكل واحد بكل ركعة ألفا و مائتي صلاة و إذا كانوا خمسة كتب الله لكل واحد بكل ركعة ألفين و أربعمائة و إذا كانوا ستة كتب الله لكل واحد منهم بكل ركعة أربعة آلاف و ثمانمائة صلاة و إذا كانوا سبعة كتب الله لكل واحد منهم بكل ركعة تسعة آلاف و ست مائة صلاة و إذا كانوا ثمانية كتب الله لكل واحد منهم بكل ركعة تسعة عشر ألفا و مائتي صلاة و إذا كانوا تسعة كتب الله لكل واحد منهم بكل ركعة ستة و ثلاثين ألفا و أربعمائة صلاة و إذا كانوا عشرة كتب الله لكل واحد بكل ركعة سبعين ألفا و ألفين و ثمان مائة صلاة فإن زادوا على العشرة فلو صارت السماوات كلها مدادا و الأشجار أقلاما و الثقلان مع الملائكة كتابا لم يقدروا أن يكتبوا ثواب ركعة واحدة يا محمد تكبيرة يدركها المؤمن مع الإمام خير من ستين ألف حجة و عمرة و خير من الدنيا و ما فيها سبعين ألف مرة و ركعة يصليها المؤمن مع الإمام خير من مائة ألف دينار يتصدق بها على المساكين و سجدة يسجدهما المؤمن مع الإمام في جماعة خير من عتق مائة رقبة »[5] يعنی "ابو سعيد خدري مي‌گويد:پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند:جبرئيل همراه هفتاد هزار ملك بعد ازنمازظهربرمن نازل شد وگفت: اي محمد (صلی الله علیه و آله و سلّم ) همانا پروردگارتوبرتو سلام فرستاد ودوهديه بر توعطا نمودكه قبل از توبه پيامبري هديه نكرده است .

- پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم ) گفت:آن دو هديه چيست؟

- جبرئيل گفت:آن دو هديه يكي سه ركعت نماز وتراست و ديگري نمازجماعت در پنج نوبت.

- پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم ) پرسيد:اي جبرئيل! براي امّتم چه ثوابي از نمازجماعت عايد مي شود؟

- جبرئيل گفت:يا محمد (صلی الله علیه و آله و سلّم ) اگر درنمازجماعت، دو نفر باشند و يكي به ديگري اقتداء كند، خداوند متعال براي هر كدام ازآنها در مقابل هر ركعت صد و پنچاه ركعت مي نويسد. و اگرسه نفر باشند براي هريك ازآنها در مقابل هرركعت ششصد ركعت مي نويسد و اگر چهار نفر باشند درمقابل هر ركعت هزار و دويست ركعت مي نويسد و اگر پنج نفر باشند 2400 ركعت مي نويسد و اگر شش نفر باشند براي هر ركعت 4800 ركعت مي نويسد و اگر هفت نفر باشند 9600 ركعت و اگر هشت نفر باشد براي هر كدام 19200 ركعت و اگر نه نفر باشند براي هركدام در مقابل هر ركعت 36400 ركعت و اگر ده نفر باشند براي هر ركعت 72800 ركعت مي نويسد و اگر تعداد آنها از ده بگذرد اگرآسمانها همه اش كاغذ ، و درختان قلم، و انس وجن و فرشتگان نويسنده باشند قدرت نوشتن ثواب يك ركعت آن را ندارند.

اي محمد! تكبيري كه مؤمن با امام درك مي‌كند از 60 هزار حج و عمره بهتر است و از دنيا و ما فيها هفتاد هزار برابر بهتر است ويك ركعتي كه مؤمن با امام جماعت مي‌خواند از صد هزار ديناري‌كه بر فقرا داده مي شود بهتر است وسجده اي كه مؤمن با امام انجام مي‌دهد از آزادكردن صد هزار بنده بهتر است."

3-«جَاءَ نَفَرٌ مِنَ الْيَهُودِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فَسَأَلَهُ أَعْلَمُهُمْ عَنْ مَسَائِلَ فَأَجَابَهُ ع إِلَى أَنْ قَالَ أَمَّا الْجَمَاعَةُ فَإِنَّ صُفُوفَ أُمَّتِي كَصُفُوفِ الْمَلَائِكَةِ وَ الرَّكْعَةَ فِي الْجَمَاعَةِ أَرْبَعٌ وَ عِشْرُونَ رَكْعَةً كُلُّ رَكْعَةٍ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ عِبَادَةِ أَرْبَعِينَ سَنَةً»[6] يعنی "راوي مي‌گويد: فردي ازيهود خدمت پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم ) آمد، و ازمسائلي سوال نمود كه حضرت جواب آنهارا دادند تا اين كه پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند : امّا نماز جماعت ، صفهاي امّتم در نماز جماعت مانند صفوف فرشتگان در آسمان است و يك ركعت در جماعت24 ركعت حساب مي شود كه هر ركعتش از عبادت چهل سال در نزد خداوند محبوب تر است."

4-« قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم ) : انّ الله يستحيي من عبده اذا صلي في جماعه ثم سأله حاجه ان ينصرف حتي يقضيها» [7]يعی "پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم ) مي فرمايد: خداوند حيا مي‌كند از بنده اي‌كه نمازجماعت بخواند و سپس حاجتش را از خدا بخواهد مگر اين كه خداوند حاجتش رابرآورده مي كند."

5-« قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) : إِنَّ اللَّهَ وَعَدَ أَنْ يُدْخِلَ الْجَنَّةَ ثَلَاثَةَ نَفَرٍ بِغَيْرِ حِسَابٍ وَ يُشَفِّعَ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ فِي ثَمَانِينَ أَلْفاً الْمُؤَذِّنُ وَ الْإِمَامُ وَ رَجُلٌ يَتَوَضَّأُ ثُمَّ يَدْخُلُ الْمَسْجِدَ فَيُصَلِّي فِي الْجَمَاعَةِ » [8]يعنی "پيامبراسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند :همانا خداوند متعال وعده داده است كه سه نفررا بدون حساب به بهشت وارد كند وهريك ازآنها هشتاد هزار نفرراشفاعت كنند: مؤذن، وامام جماعت وم ردي كه وضو بگيرد و وارد مسجد شود و با جماعت نماز بخواند."

فضيلت صف اول نماز

همانطوري كه گذشت نماز جماعت از فضيلت زيادي برخوردار است. امّا صفهاي نماز جماعت نيز از نظر ثواب با هم تفاوت دارند. در بين صفوف، صف اوّل از فضيلت بيشتري برخوردار است. احاديث فراواني دراين خصوص وارد شده است كه ما به چند مورد آن اشاره مي كنيم:

1- قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم ) :« وَ مَنْ حَافَظَ عَلَى الصَّفِّ الْمُقَدَّمِ فَيُدْرِكُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلَ مَا لِلْمُؤَذِّنِ وَ أَعْطَاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي الْجَنَّةِ مِثْلَ ثَوَابِ الْمُؤَذِّنِ »[9] يعنی "پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم ) مي فرمايند:" هر كس بر صف اوّل نمازجماعت مواظبت كند مثل اجرمؤذن را درك مي‌كند وخداوند در بهشت مثل ثواب مؤذن به اوعطا مي‌كند."

2-عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ u قَالَ: قَال u:« لِيَكُنِ الَّذِينَ يَلُونَ الْإِمَامَ أُولِي الْأَحْلَامِ مِنْكُمْ وَ النُّهَى فَإِنْ نَسِيَ الْإِمَامُ أَوْ تَعَايَا قَوَّمُوهُ وَ أَفْضَلُ الصُّفُوفِ أَوَّلُهَا وَ أَفْضَلُ أَوَّلِهَا مَا دَنَا مِنَ الْإِمَامِ»[10] يعنی " جابر از امام باقر u نقل مي‌كند كه حضرت فرمودند :كساني كه پشت سر امام قرارمي‌گيرند از بزرگان شما باشند ،پس اگرامام فراموش كرد و يا از ادامه نماز دور ماند او را كمك كنند. و افضل صفوف صف اوّل است و افضل قسمت صف اوّل نزديك ترين قسمت صف ، به امام است."

3- قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) : «مَنْ حَافَظَ عَلَى الصَّفِّ الْأَوَّلِ وَ التَّكْبِيرَةِ الْأُولَى لَا يُؤْذِي مُسْلِماً أَعْطَاهُ اللَّهُ مِنَ الْأَجْرِ مَا يُعْطَى الْمُؤَذِّنُونَ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ »[11] يعنی "پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند :"هر كس بر صف اوّل وتكبير اوّل نماز مواظبت كند و مسلماني را اذّيت نكند خداوند اجرمؤذنين را در دنيا وآخرت به او اعطا مي كند."

4- قال ابوالحسن موسي بن جعفر u: « إِنَّ الصَّلَاةَ فِي الصَّفِّ الْأَوَّلِ كَالْجِهَادِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ »[12] يعنی "حضرت موسي بن جعفر u مي فرمايند:"همانا صف اوّل نماز مانند جهاد در راه خداست."

5- قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) : «ثَلَاثٌ لَوْ تَعْلَمُ أُمَّتِي مَا لَهُمْ فِيهِنَّ لَضَرَبُوا عَلَيْهِنَّ بِالسِّهَامِ الْأَذَانُ وَ الْغُدُوُّ إِلَى الْجُمُعَةِ وَ الصَّفُّ الْأَوَّلُ »[13] يعنی " پيامبراسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند: سه چيز است كه اگر امّتم مي‌دانستند درآن سه چيز چقدر ثوابي براي آنها است براي انجام آن قرعه كشي مي‌كردند، (آن سه چيز) اذان گفتن وآمدن به نمازجمعه و ايستادن در صف اوّل نماز است."

6- عَنِ النَّبِيِّ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) قَالَ :«إِنَّ مَنْ كَبَّرَ فِي الصَّلَاةِ يُحِبُّهُ اللَّهُ وَ يَقُولُ عَبْدِي وَ أَنَا الْأَكْبَرُ وَ فَضْلُ الصَّفِّ الْأَوَّلِ عَلَى الثَّانِي كَفَضْلِي عَلَى أُمَّتِي [14] يعنی " ازپيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) نقل شده است كه فرمودند: هر كس خدا را در نماز بزرگ بشمارد (تكبير بگويد) خداوند او را دوست دارد و مي فرمايد:بنده ام! منم بزرگ تر. و فضل صف اوّل بر صف دوّم مانند فضل من بر امتم است."

7- عن النبي (صلی الله علیه و آله و سلّم ) لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي الْأَذَانِ وَ الصَّفِّ الْأَوَّلِ ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلَّا أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لَفَعَلُوا »[15] يعنی " ازپيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم ) نقل شده است كه فرمودند: اگرمردم بدانند دراذان وصف اوّل چقدرفضيلت است اگربه آن نمي‌رسيدند جزباهمّت وتلاش بسيار، البّته آن راانجام مي‌دادند."

همان طوري‌كه درنمازجماعت ، صف اوّل نماز از بقيه صفوف ازفضيلت بيشتري برخوردار است، سمت راست امام نيز از ساير قسمت ها فضيلتش بيشتراست .امام صادق u مي فرمايند: « فَضْلُ مَيَامِنِ الصُّفُوفِ عَلَى مَيَاسِرِهَا كَفَضْلِ الْجَمَاعَةِ عَلَى صَلَاةِ الْفَرْدِ »[16] يعنی " فضيلت سمت راست صف هاي نمازجماعت بر سمت چپ آنها مانند فضيلت نماز جماعت بر نمازفرادی است."

"فواید نمازجماعت"

فلسفه نماز جماعت

همانطوري كه قبلا گفتيم، تمام احكام شرعي مبتني بر مصالح و مفاسد است يعني خداوند متعال بر اساس مصالح و مفاسد موجود در افعال،آنها را واجب يا مستحب ، حرام يا مكروه قرار داده است. يکی از سفارشات مؤکّد اسلام اقامه نماز جماعت است. در اينجا اين سوال پيش می آيد که نماز جماعت چه مصالح و اسراری را دارد که اين همه بر آن توصيه شده و فضيلت زيادی بر آن شمرده شده است؟ با دقت در نماز جماعت می توان پی برد که مصالح زيادي در آن نهفته است. و شايد مصالح بيشتری در آن باشد که برای عقول ما قابل ادارک نباشد. و ليکن در اينجا به چند نمونه از مصالح آن که در احاديث و روايات آمده است، اشاره می کنيم:

1- ابن ابی يعفور از امام صادق u نقل کرده اند که آن حضرت فرموده اند :« إِنَّمَا جُعِلَ الْجَمَاعَةُ وَ الِاجْتِمَاعُ إِلَى الصَّلَاةِ لِكَيْ يُعْرَفَ مَنْ يُصَلِّي مِمَّنْ لَا يُصَلِّي وَ مَنْ يَحْفَظُ مَوَاقِيتَ الصَّلَاةِ مِمَّنْ يُضِيعُ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ لَمْ يُمْكِنْ أَحَداً أَنْ يَشْهَدَ عَلَى أَحَدٍ بِصَلَاحٍ لِأَنَّ مَنْ لَمْ يُصَلِّ فِي جَمَاعَةٍ فَلَا صَلَاةَ لَهُ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ لِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يُصَلِّ فِي الْمَسْجِدِ مَعَ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا مِنْ عِلَّة.» [17] يعنی " نماز جماعت قرارداده شده است كه تانمازگزار و بي نماز ازهم شناخته شود وكسي‌كه اوقات نماز را حفظ مي‌كند، ازكسي كه آنرا ضايع مي‌كند معلوم شود. اگر نماز جماعت نبود شهادت برصالح بودن كسي ممكن نبود، چون كسي‌كه باجماعت نماز نمي خواند بين مسلمين نمازي ندارد.چون پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند:كسي كه بدون علت بامسلمين در مسجد نماز نمي‌خواند نماز ندارد."

2- امام صادق u فرمودند إِنَّمَا جُعِلَ الْجَمَاعَةُ وَ الِاجْتِمَاعُ إِلَى الصَّلَاةِ لِكَيْ يُعْرَفَ مَنْ يُصَلِّي مِمَّنْ لَا يُصَلِّي وَ مَنْ يَحْفَظُ مَوَاقِيتَ الصَّلَاةِ مِمَّنْ يُضِيعُ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ لَمْ يُمْكِنْ أَحَدٌ أَنْ يَشْهَدَ عَلَى آخَرَ بِصَلَاحٍ لِأَنَّ مَنْ لَا يُصَلِّي لَا صَلَاحَ لَهُ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) هَمَّ بِأَنْ يُحْرِقَ قَوْماً فِي مَنَازِلِهِمْ لِتَرْكِهِمُ الْحُضُورَ لِجَمَاعَةِ الْمُسْلِمِينَ وَ قَدْ كَانَ فِيهِمْ مَنْ يُصَلِّي فِي بَيْتِهِ فَلَمْ يَقْبَلْ مِنْهُ ذَلِكَ وَ كَيْفَ يُقْبَلُ شَهَادَةٌ أَوْ عَدَالَةٌ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ مِمَّنْ جَرَى الْحُكْمُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مِنْ رَسُولِهِ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فِيهِ الْحَرَقُ فِي جَوْفِ بَيْتِهِ بِالنَّارِ وَ قَدْ كَانَ يَقُولُ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَا يُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ مَعَ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا مِنْ عِلَّةٍ »[18] يعنی " نماز جماعت قرار داه شده است تا نمازگزار از بي نماز وكسي‌كه اوقات نماز را حفظ نمي‌كند از كسي كه حفظ مي‌كند، شناخته شود .اگر نماز جماعت نبودشهادت برصالح بودن كسي ممكن نبود، چون كسي كه نماز نمي خواند ، بين مسلمين صلاحي ندارد وفردصالح محسوب نمي شود. همانا رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم ) تصميم گرفت خانه كساني راكه در نماز جماعت مسلمين شركت نمي كنند بسوزاند در حالي‌كه تعدادي از آنها درخانه هايشان نماز مي خواندند ولي پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم ) ، آن نماز را از آنها نپذيرفت.پس چگونه شهادت و يا عدالت كسي كه خداوند و رسول (صلی الله علیه و آله و سلّم ) خدا درروز روشن حكم سوزاندن خانه آنها را صادرمي‌كنند، در بين مسلمين قبول مي شود.ب ه تحقيق رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم ) مكرراً مي‌فرمودند :كسي كه بدون علت با مسلمين در مسجد نماز نمي‌خواند نماز ندارد."

3- فضل ابن شاذان از امام رضا u نقل می کند که حضرت فرمودند : « إِنَّمَا جُعِلَتِ الْجَمَاعَةُ لِئَلَّا يَكُونَ الْإِخْلَاصُ وَ التَّوْحِيدُ وَ الْإِسْلَامُ وَ الْعِبَادَةُ لِلَّهِ إِلَّا ظَاهِراً مَكْشُوفاً مَشْهُوراً لِأَنَّ فِي إِظْهَارِهِ حُجَّةً عَلَى أَهْلِ الشَّرْقِ وَ الْغَرْبِ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَ لِيَكُونَ الْمُنَافِقُ وَ الْمُسْتَخِفُّ مُؤَدِّياً لِمَا أَقَرَّ بِهِ يُظْهِرُ الْإِسْلَامَ وَ الْمُرَاقَبَةَ وَ لِيَكُونَ شَهَادَاتُ النَّاسِ بِالْإِسْلَامِ بَعْضِهِمْ لِبَعْضٍ جَائِزَةً مُمْكِنَةً مَعَ مَا فِيهِ مِنَ الْمُسَاعَدَةِ عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوَى وَ الزَّجْرِ عَنْ كَثِيرٍ مِنْ مَعَاصِي اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ »[19] يعنی " نماز جماعت فقط براي ‌‌‌آن قرار داده شده است كه اخلاص، توحيد ، اسلام و عبادت براي خدا ظاهر،آشكار و مشهورگردد ، چون اظهار آنها حجّتي از خدا به اهل شرق وغرب است، و ديگر اينكه منافقين و سبك شمارندگان نماز ، به آنچه از اسلام و مراقبت به اعمال اقرار كرده اند ، عمل كنند وسوّم اينكه شهادت بعضي از مسلمين براسلام بعضي ديگر ممكن شود ، مضافاً بر مساعدتي‌كه براي برّ و نيكوكاري وتقوا ومنع از اكثر معاصي وگناهان در نماز جماعت وجود دارد."

ازرواياتي كه گذشت، استفاده مي‌شود، فلسفه نماز جماعت موارد زيراست ، اگرچه ممكن است علّتهاي ديگري هم باشد ولي در روايات مورد تعرض قرار نگيرد و يا ما پيدا نكرده باشيم:

1- شناخته شدن نماز گزار از بي نماز.

2- شناخته شدن كسي كه نماز را در اول وقت مي خواند ازكسي كه وقت نماز را رعايت نمي كند .

3- شناختن مسلمانان همديگر را وشهادت دادن به صلاح هم ديگر.

4- ظاهر شدن اسلام و قدرت اسلامي.

5- اجبار منافق وسبك شمارندگان نماز به اداي آنچه كه اقراركرده اند.

6- مساعدت براي انجام كارهاي نيك.

7- منع از گناه ومعصيت خدا.

نظم در نمازجماعت

يكي از چيزهاي كه رعايت آن در نمازجماعت ضروري است ، نظم است. رعايت نظم به حدي اهميّت دارد كه در بعضي موارد ممكن است رعايت نكردن آن به نماز جماعت اشكال برساند. همانطوري كه استفاده ازعطر، پوشيدن لباس پاكيزه در نماز، موجب فضيلت بيشترنماز مي‌شود رعايت نظم نيز فضيلت و عظمت نماز جماعت را مي‌افزايد. همانطوري كه در گذشته عرض شد اقامه نماز جماعت مدرسه‌اي است براي مسلمين كه درآن مدرسه، نظم، پاكيزگي ، وحدت ، همدردي، عظمت مسلمين به نمايش گذاشته مي‌شود و رعايت نظم در صفوف و حركات و اعمال نماز موجب تقويت اين حقايق مي گردد. به همين جهت رعايت نظم ازطرف پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) نيزمورد تأكيد قرار گرفته است و فرموده است:« سَوُّوا صُفُوفَكُمْ فَإِنَّ تَسْوِيَةَ الصَّفِّ تَمَامُ الصَّلَاةِ »[20] يعنی "صفوف خود را منظم و مساوي‌كنيد چرا كه منظم كردن صفوف موجب افزايش فضيلت نماز است." يعني موجب كامل شدن نماز جماعت مي گردد. و در بعضي از روايات حتي ثواب نماز جماعت مقيّد به نظم گرديده است كه رعايت آن موجب مزيدثواب و رعايت نكردن آن موجب كاهش ثواب مي‌شود.

پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند:"مردي در نماز جماعت شركت مي‌كند ولي نمازش، نمازنيست.و مردي در نماز جماعت شركت مي‌كند كه فقط ثواب يك نماز را دارد وحظّي ازنماز جماعت ندارد، و مردي ‌در نمازجماعت شركت مي‌كند و ثواب هفتاد نماز را مي برد ، و مردي در نماز جماعت شركت مي‌كند وث واب دويست نماز را مي‌برد ، و مردي در نماز جماعت شركت مي‌كند وثواب پانصد نماز را مي برد.جابربن عبدالله انصاري بلند شد وعرض كرد: يا رسول الله ! اين مطلب را براي ما تفسير كن.

پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند:"مردي قبل از امام ازسجده و ركوع بلند مي شود و قبل از امام به سجده و ركوع مي‌رود اين نماز ندارد. مردي با امام مي‌رود و با امام بلند مي‌شود، اين نماز واحد دارد. و بهره‌اي از نمازجماعت ندارد. و مردي بعد از امام مي‌رود و بعد از امام بلند مي شود اين بيست وچهار نماز دارد و مردي وارد مسجد مي‌شود و مي‌بيند صفوف نماز تنك است و به تنهاي مي‌ايستد و مردي از صف خارج مي شود واين عقب عقب مي رود ودر صف مي ايستد ثواب پنچاه نماز را دارد." [21]

ابو بصير مي گويد: از امام صادقu شنيدم كه فرمودند: پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) می فرمودند:« يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ وَ امْسَحُوا بِمَنَاكِبِكُمْ لِئَلَّا يَكُونَ فِيكُمْ خَلَلٌ وَ لَا تُخَالِفُوا فَيُخَالِفَ اللَّهُ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ أَلَا وَ إِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ خَلْفِي »[22]يعني " اي مردم صف ها را منظم و مساوي كنيد و دوش به دوش بايستيد تا فاصله و جدایي ميان شما نيافتد ، و نا مرتّب نباشيد تا خداوند دل هاي شما را ازيكديگر دورگرداند ، و بدانيد كه من شما را ازپس سر مي بينم."

ترك نماز جماعت

اكثر فقها در رساله عمليه خود ترك نماز جماعت را جایز نمي دانند و مي فرمايند:"ترك نماز جماعت از روي بي اعتنايي به آن جایز نيست."چون نماز جماعت سفره‌ رحمت الهي است وث واب متحيّرالعقول و فضيّلت بي‌شماري دارد ، شايسته نيست مسلمانان عاقل از آن غفلت كنند كه نه تنها از آن همه اجر اخروي محروم مي‌شوند، بلكه ممكن است گرفتار عذاب اخروي هم بشوند.

امام صادق u مي فرمايد:« مَنْ تَرَكَ الْجَمَاعَةَ رَغْبَةً عَنْهَا وَ عَنْ جَمَاعَةِ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ غَيْرِ عِلَّةٍ فَلَا صَلَاةَ لَهُ » [23] يعنی "هر كس نماز جماعت را بدون علت و از روي بي‌اعتنايي به آن وجماعت مسلمين، ترک کند ، نماز ندارد."

ودر جاي ديگر از پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم ) نقل شده است كه مي فرمايند:« إِذَا سُئِلْتَ عَمَّنْ لَا يَشْهَدُ الْجَمَاعَةَ فَقُلْ لَا أَعْرِفُهُ »[24] يعنی " اگردر موردكسي كه در نماز جماعت شركت نمي‌كند از شما سوال کردند، بگویید نمي شناسم."

امام صادق u مي فرمايند: پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) فرمودند :« لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَا يُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ مَعَ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا مِنْ عِلَّةٍ و لَا غِيبَةَ إِلَّا لِمَنْ صَلَّى فِي بَيْتِهِ وَ رَغِبَ عَنْ جَمَاعَتِنَا وَ مَنْ رَغِبَ عَنْ جَمَاعَةِ الْمُسْلِمِينَ وَجَبَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ غِيبَتُهُ وَ سَقَطَتْ بَيْنَهُمْ عَدَالَتُهُ وَ وَجَبَ هِجْرَانُهُ وَ إِذَا رُفِعَ إِلَى إِمَامِ الْمُسْلِمِينَ أَنْذَرَهُ وَ حَذَّرَهُ فَإِنْ حَضَرَ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ وَ إِلَّا أَحْرَقَ عَلَيْهِ بَيْتَهُ وَ مَنْ لَزِمَ جَمَاعَتَهُمْ حَرُمَتْ عَلَيْهِمْ غِيبَتُهُ وَ ثَبَتَتْ عَدَالَتُهُ بَيْنَهُمْ »[25] يعنی "كسي كه بدون علت با مسلمانان در مسجد ، نماز نمي‌خواند ، نماز ندارد.كسي كه در خانه اش نماز مي‌خواند و از جماعت ما اعراض مي كند غيبت ندارد.كسي كه از جماعت مسلمين اعراض كرده است عدالتش ساقط است وجدا شدن از او واجب است واگر پيش امام برده شود ، امام او را انذار مي كند و از شركت نكردن درنمازجماعت برحذر مي‌دارد. و هر كس ملازم جماعت مسلمين شود غيبت او حرام است و عدالتش ثابت است."

پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) كه رحمه للعالمين وسراج منير و بر تك تك مسلمانان دلسوز و رؤف است، رفتاري با تاركين نماز جماعت نموده است كه تعجّب آور است و اين رفتار جز به خاطر اهميّت نماز جماعت نمي‌تواند باشد. ما در اينجا به چند نمونه از رفتار پيامبراسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) وحضرت علي u باكساني كه نماز جماعت را ترك كرده بودند و در نمازجماعت شركت نمي‌كردند، اشاره مي‌كنيم:

1- ازابن ابي يعفورنقل شده است كه امام صادق u فرمودند:« هَمَّ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) بِإِحْرَاقِ قَوْمٍ فِي مَنَازِلِهِمْ كَانُوا يُصَلُّونَ فِي مَنَازِلِهِمْ وَ لَا يُصَلُّونَ الْجَمَاعَةَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ أَعْمَى فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! إِنِّي ضَرِيرُ الْبَصَرِ وَ رُبَّمَا أَسْمَعُ النِّدَاءَ وَ لَا أَجِدُ مَنْ يَقُودُنِي إِلَى الْجَمَاعَةِ وَ الصَّلَاةِ مَعَكَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ (صلی الله علیه و آله و سلّم ) : شُدَّ مِنْ مَنْزِلِكَ إِلَى الْمَسْجِدِ حَبْلًا وَ احْضُرِ الْجَمَاعَةَ »[26] يعنی "پيامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم ) تصميم گرفت كساني را‌كه در خانه هايشان نماز مي خوانند و در نماز جماعت شركت نمي‌كنند در منزلشان به آتش بكشد( وقتي مردنابينائي اين سخن راشنيد)آمد و عرض‌كرد:يا رسول الله ! من مرد نابينا هستم، چه بسا صداي اذان را مي‌شنوم ولي‌كسي را پيدا نمي‌كنم‌كه مرا ياري‌كند و به مسجد بياورد تا با شما نماز جماعت بخوانم.حضرت فرمودند:طنابي از منزل به مسجد بكش و به وسيله آن درنماز جماعت شركت‌كن."

2- امام صادق u فرمودند:« إِنَّ قَوْماً جَلَسُوا عَنْ حُضُورِ الْجَمَاعَةِ فَهَمَّ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْ يُشْعِلَ النَّارَ فِي دُورِهِمْ حَتَّى خَرَجُوا وَ حَضَرُوا الْجَمَاعَةَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ »[27] يعنی "عده اي ازشركت در نماز جماعت خوداري‌كردند ، پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم ) تصميم گرفت خانه آنها را به آتش بكشد ،آنها از خانه هايشان خارج شدند و با مسلمين در نماز جماعت شركت كردند."

3- رسول خدا به قومي فرمودند :« لَتَحْضُرُنَّ الْمَسْجِدَ أَوْ لَأُحْرِقَنَّ عَلَيْكُمْ مَنَازِلَكُمْ »[28] يعنی " يا در نماز جماعت شركت كنيد يا منازل تان را به آتش مي كشم."

4- زريق خلقانی می گويد از امام صادق u شنيدم که فرمودند :« رُفِعَ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع بِالْكُوفَةِ أَنَّ قَوْماً مِنْ جِيرَانِ الْمَسْجِدِ لَا يَشْهَدُونَ الصَّلَاةَ جَمَاعَةً فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ ع لَيَحْضُرُنَّ مَعَنَا صَلَاتَنَا جَمَاعَةً أَوْ لَيَتَحَوَّلُنَّ عَنَّا وَ لَا يُجَاوِرُونَّا وَ لَا نُجَاوِرُهُم»[29] يعنی " به حضرت علي u خبر رسيدكه عده اي دركوفه از همسايگان مسجد در نماز جماعت حاضر نمي شوند . حضرت u فرمودند: يا در نماز با ما باشند ، يا از اطراف ما كوچ‌كنند."

روايات فوق در بحار و وسايل يه اين صورت نيزنقل شده است:

زريق از امام صادق u نقل کرده است که « بَلَغَهُ أَنَّ قَوْماً لَا يَحْضُرُونَ الصَّلَاةَ فِي الْمَسْجِدِ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنَّ قَوْماً لَا يَحْضُرُونَ الصَّلَاةَ مَعَنَا فِي مَسَاجِدِنَا فَلَا يُؤَاكِلُونَا وَ لَا يُشَارِبُونَا وَ لَا يُشَاوِرُونَا وَ لَا يُنَاكِحُونَا وَ لَا يَأْخُذُوا مِنْ فَيْئِنَا شَيْئاً أَوْ يَحْضُرُوا مَعَنَا صَلَاتَنَا جَمَاعَةً وَ إِنِّي لَأُوشِكُ أَنْ آمُرَ لَهُمْ بِنَارٍ تُشْعَلُ فِي دُورِهِمْ فَأُحْرِقَهَا عَلَيْهِمْ أَوْ يَنْتَهُونَ قَالَ فَامْتَنَعَ الْمُسْلِمُونَ عَنْ مُؤَاكَلَتِهِمْ وَ مُشَارَبَتِهِمْ وَ مُنَاكَحَتِهِمْ حَتَّى حَضَرُوا الْجَمَاعَةَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ »[30] يعنی " به حضرت علي u خبر رسيد كه عده اي براي نمازجماعت در مسجد حضور نمي يابند.حضرت علي u خطبه خواند و فرمودند : تعدادي در نماز ما درمساجد شركت نمي‌كنند پس با ما نخورند ، و با ما نياشامند ، و با ما مشورت نكنند، با ما ازدواج نكنند، از فئه ما چيزي نگيرند يا در نمازما شركت كنند.همانا به زودي دستور مي دهم آتش در خانه آنها بياندازند وآنها را بسوزانند و يا اينكه درنمازجماعت شركت كنند.امام صادق u فرمودند:مسلمانان با آنها قطع ارتباط كردند تا اينكه آنها مجبورشدند درنمازجماعت مسلمين شركت كردند."



[1] -بحارالانوارج85ص4

[2] - من لايحضره الفقيه ج4ص17-وسائل الشيعه ج8ص287

[3] -بحارالانوارج85ص3

[4] -بحارالانوارج85ص5-وسائل الشيعه ج1ص380

[5] -بحارالانوار ج85ص14

[6] - وسائل الشيعه ج8ص287-مستدرك ج6ص449

[7] - بحارالانوار ج85ص4

[8] - مستدرك ج6ص449

[9] - بحارالانوار ج85ص3

[10] - كافي ج3ص372

[11] - مستدرك ج6ص459

[12] - مستدرك ج6ص459

[13] - مستدرك ج6ص459

[14] - مستدرك ج6ص459

[15] - مستدرك ج6ص459

[16] -كافي ج3ص373-وسائل الشيعه ج8ص307

[17] - بحارالانوار ج85ص11

[18] - من لايحضره الفقيه ج3ص38

[19] - وسائل الشيعه ج8ص287

[20] - بحارالانوار ج85ص19

[21] - مستدرك ج6ص492

[22] -ثواب الاعمال ص520

[23] -وسائل الشيعه ج7ص299

[24] -مستدرك ج6ص475

[25] -بحارالانوار ج85ص7

[26] -وسائل الشيعه ج8ص293

[27] -مستدرك ج6ص450

[28] -من لايحضره الفقيه ج1ص376

[29] - بحارالانوارج85ص13

[30] - بحارالانوارج85ص14- وسائل‏الشيعة 5 196

 
طراح و برنامه نویس: اکین