شب قدر و بخشيده نشدن چهار گروه PDF چاپ نامه الکترونیک
جمعه ۲۴ خرداد ۱۳۹۲ ساعت ۰۸:۵۴

شب قدر و فضايل آن

«قدر» در لغت به معناى اندازه و اندازه‏گیرى است. شب قدر را نيز به اين دليۀ قدر گفته اند که سرنوشت يکساله انسان در اين شب مقدر می شود. چه کسی ، صاحب فرزند می شود ، چه کسی ازدواج می کند ، چه کسی از خانه می خرد ، چه کسی ماشين می خرد و چه کسی بيمار می شود و چه کسی از دنيا می رود. در این شب - كه شب نزول قرآن به شمار مى‏آید - امور خیر و شر مردم و ولادت، مرگ، روزى، حج، طاعت، گناه و خلاصه هر حادثه‏اى كه در طول سال واقع مى‏شود، تقدیر مى‏گردد. به همين خاطر اين شب شب دعا و اسغاثه به درگاه خدای عالم است که مقدرات ما را به بهترين صورت معين کند. خصوصا اين که امشب ، از همه شبهای قبلی مهمتر است و احيای اين شب ، برابر بلکه بهتراز احيای هزار ماه يعنی بيش از 80 سال است .

امام باقر علیه السلام مى‏فرماید: «انه ینزل فى لیلة القدر الى ولى الامر تفسیر الامور سنةً سنةً، یؤمر فى امر نفسه بكذا و كذا و فى امر الناس بكذا و كذا .» در شب قدر به‏ ولى امر (امام هر زمان) تفسیر كارها و حوادث نازل مى‏شود و وى درباره خویش و دیگر مردمان مأمور به دستورهایى مى‏شود. در اين شب مقدر می شود که آيا امام عصر (عج) ظهور کند يا نه .

یحيى بن علاء گويد : « حضرت صادق (عليه السلام ) سخت بيمار بود، دستور داد او را به مسجد رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) بردند. آنجا تا صبح شب بيست و سوم ماه رمضان بيتوته كرد»[1]

حضرت موسی (ع) عرض کرد : «الهى اريد قربك.» مى‏خواهم به تو نزديك شوم

فرمود :« قربى لمن استيقظ ليلة القدر.» قرب من از آن كسى است كه شب قدر بيدار شود.

عرض کرد :« الهى اريد رحمتك.» خداوندا! رحمتت را مى‏خواهم

فرمود :« رحمتى لمن رحم المساكين ليلة القدر.» رحمتم از آن كسى است كه در شب قدر به مسكينان رحمت كند.

عرض کرد :«الهى اريد الجواز على الصراط .» خداوندا! جواز گذشتن از صراط را از تو مى‏خواهم

فرمود :« ذلك لمن تصدق بصدقة فى ليلة القدر.» آن، از آن كسى است كه در شب قدر صدقه‏اى بدهد.

عرض کرد :« الهى اريد من اشجار الجنة و ثمارها.» خداوندا! از درختان بهشت و از ميوه‏هايش مى‏خواهم

فرمود :« ذلك لمن سبح تسبيحه فى ليلة القدر.» آنها از آن كسى است كه در شب قدر تسبيحش را انجام دهد.

عرض کرد :«الهى اريد النجاة من النار.» خداوندا! رهايى از جهنم را مى‏خواهم

فرمود :« ذلك لمن استغفر فى ليلة القدر.» آن، از آن كسى است كه در شب قدر استغفار كند.

عرض کرد :«الهى اريد رضاك.» خداوندا! خشنودى تو را مى‏خواهم

فرمود :« رضاى لمن صلى ركعتين فى لية القدر[2] خشنودى من از آن كسى است كه در شب قدر دو ركعت نماز بگذارد .

ز حضرت امام باقر(ع) نقل کرده، که وقتی از حضرتش پرسیدند: آیا شما می دانید که لیلة القدر کدام شب است؟ حضرت فرمودند: چگونه ندانیم، و حال آن که در شب قدر فرشتگان برگرد ما طواف می کنند.

چهار گروه بخشيده نمی شوند

عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسِ می گويد : پيامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمودند :  وقتی شب قدر می شود خدای متعال جبرئيل را با گروهی از فرشتگان به زمين می فرستد در حالی که در دستش پرچم سبز وجود دارد. پرچم را بر پشت کعبه می زند . جبرئيل 600 بال دارد که دوبالش را فقط در شب قدر باز می کند که شرق و غرب را می گيرد. جبرئيل و فرشتگان به زمين می آيند و بر تمام انسانهای که در حال عباتند سلام می گويند . و با آنها مصافحه می کنند و بر دعای آنها آمين می گويند تا فجر طلوع کند. وقتی صبح شد ، جبرئيل فرمان می دهد که ای فرشتگان آماده شويد برمی گرديم. ملائکه به جبرئيل می گويند : خداوند با امت پيامبر اسلام چه کرد ؟ جبريئل می گويد : خدا همه آنها را بخشيد مگر چهار دسته را.

اوّل : ّّّکسی که شرابخوار است . شربخوار را اگر توبه نکند خداوند حتی در شب قدر نيز نمی بخشد. یکی ازمحرمات قطعی در اسلام، نوشیدن شراب است.

رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) در مورد شراب، ده نفر را لعنت فرمود:«زارع، نگهدار، آبگیر، خورنده، ساقی، آورنده، گیرنده، فروشنده، خریدار، سودبرنده.» یعنی هر کس به هر نحوی در شرابخوری نقش داشته باشد، مورد لعن پیامبر است. فرمودند :« هر کس شراب بنوشد نمازش تا چهل روز، قبول نیست.»

فرمودند :« شارِبُ الخَمرِ لا تُصَدِّقوهُ إذا حَدّثَ ، ولاتُزَوِّجوه  إذا خَطَبَ ، ولا تَعودوهُ إذا مَرِضَ ، ولا تَحْضَروهُ إذا ماتَ ، ولا تأتَمِنوهُ على أمانَةٍ.» يعنی " اگر فرد شرابخوار سخنی گفت، او را تصدیق نکنید. اگر از دخترتان خواستگاری کرد، او را رد کنید. اگر بیمار شد به عیادتش نروید، و اگر مُرد، در تشییع و تدفین او حاضر نشوید. به او اعتماد نکنید و امانتی به او نسپارید.»"

فرمودند :«شرابخور را تا سه بار، تازیانه بزنید و در دفعه چهارم بکشید

فرمودند :« کسی که به اختیار خود بر سر سفره‌ای بنشیند که در آن شراب بنوشند، ملعون است، و ملعون است.»

منصور دوانیقی دومین خلیفه عباسی ، از جنایتکاران بزرگ تاریخ است ، وی نسبت به امام صادق (ع) اهانتها و جسارتها کرد، از جمله آن حضرت را به اجبار، مدتی به حیره آورد (این شهر نزدیک کوفه بود).‌هارون بن جهم می‌گوید: در حیره بودیم ، یکی از صاحب منصبان لشکر منصور، جمعی را به خانه خود دعوت کرد، از جمله امام صادق (ع) را نیز به آن مجلس فرا خواند، وقتی که سفره را پهن کرده و غذا را آوردند، یکی از مهمانان آب خواست ، برای او بجای آب ، قدحی از شراب آوردند، امام صادق (ع) تا متوجه این موضوع شد، بی درنگ برخاست و فرمود: پیامبر خدا (ص) فرموده : ملعون است کسی که کنار سفره ای که در آن شراب هست بنشیند در آنجا ننشست و رفت.

دوّمی عاق والدين است. يکی از گناهان کبيره که برای مرتکب آن وعده عذاب داده شده است ، عاق والدين است. مراد از عاق والدين اين است که انسان پدر و مادر خود را باگفتار وکردار خود ناراحت کند و به آنها بی احترامی نمايد ، گرچه اين بی احترامی بسيار اندک باشد.

سيد قطب در تفسير فى ظلال ، حديثى به اين مضمون از پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) نقل مى كند كه مردى مشغول طواف بود و مادرش را بر دوش گرفته طواف مى داد، پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) را در همان حال مشاهده كرد عرض كرد آيا حق مادرم را با اين كار انجام دادم ، فرمود: نه حتى جبران يكى از ناله هاى او را (به هنگام وضع حمل ) نمى كند!

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمودند : «كُنْ بَارّاً وَ (اقْصُرْ ) عَلَى الْجَنَّةِ وَ إِنْ كُنْتَ عَاقّاً فَاقْصُرْ عَلَى النَّارِ »[3] يعنی "[با پدر و مادر] نيكو رفتار باش و در بهشت جاى گير، و اگر عاق والدين باشى در آتش دوزخ خواهى بود".

پيامبر اکرم (صلی اللّه عليه و آله وسلم) فرمودند: «مَن اَصبَحَ مُسخِطاً لِاَبَوَيهِ اَصبَحَ لَهُ بابانِ مَفتوحانِ اِلَى النّارِ» يعنی "هر كه صبح كند در حالى كه بر پدر و مادر خود خشمگين باشد، دو در جهنم به روى او گشوده است." و در روايت ديگر فرمودند :« مَنْ أَصْبَحَ مَرْضِيّاً لِأَبَوَيْهِ أَصْبَحَ لَهُ بَابَانِ مَفْتُوحَانِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِنْ كَانَ وَاحِدٌ مِنْهُمَا فَبَابٌ وَاحِد»[4] يعنی " هرکس پدر و مادرش از او راضی باشند دو در بهشتی به رويش بازخواهد شد و اگر يکی از آنها باشند يک در باز می گردد".

امام باقر ( عليه الّسلام) فرمودند : « إِنَّ أَبِي نَظَرَ إِلَى رَجُلٍ وَ مَعَهُ ابْنُهُ يَمْشِي وَ الِابْنُ مُتَّكِئٌ عَلَى ذِرَاعِ الْأَبِ قَالَ فَمَا كَلَّمَهُ أَبِي ع مَقْتاً لَهُ حَتَّى فَارَقَ الدُّنْيَا»[5]يعنی " پدرم مردى را ديد كه پسرش همراه او بود و پسر بر بازوى پدر تكيه كرده بود، فرمود: پدرم از کار آن پسر ناراحت شد وتا زنده بود با آن پسر سخن نگفت."

امام صادق ( عليه الّسلام) فرمودند:« مَنْ نَظَرَ إِلَى أَبَوَيْهِ نَظَرَ مَاقِتٍ وَ هُمَا ظَالِمَانِ لَهُ لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ لَهُ صَلَاةً»[6] يعنی " هر كه به پدر و مادر نگاه تند و خشم آلود كند، اگر چه به وى ستم كرده باشند، خداوند نمازش را نمى پذيرد."

در حديث قدسی وارد شده است: «به عزت و جلال و بلندى شأنم سوگند! اگر عاق والدين مثل همه انبيا عمل كند از او نمى پذيرم »

‏پيامبراکرم (صلی اللّه عليه وآله) در سخنی فرمود: « مَا مِنْ وَلَدٍ بَارٍّ يَنْظُرُ إِلَى وَالِدَيْهِ نَظَرَ رَحْمَةٍ إِلَّا كَانَ لَهُ بِكُلِّ نَظْرَةٍ حِجَّةً مَبْرُورَةً » يعنی" هر فرزند نيکوکاری که با نظر مهرانگيز به پدرومادرش می‏نگرد، خداوند برای هر نگاه او پاداش يک حج‏شايسته به او داده می شود".

حاضران از آن حضرت پرسيدند: « وَ إِنْ نَظَرَ كُلَّ يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ » يعنی " گرچه فرزند در يک روز صدبار اين گونه به پدر ومادرش بنگرد آن همه پاداش را دارد؟". پيامبر (صلی اللّه عليه وآله) در پاسخ فرمودند: « نَعَمْ اللَّهُ أَكْبَرُ وَ أَطْيَبُ »[7] يعنی " آری خداوند بزرگ‏تر و پاک‏تر است".

تو و ثروتت از آن پدر است

مردى از پدرش نزد پيامبر شكايت كرد. حضرت پدر را خواست و پرسش نمود، پدر پير گفت: روزى من قوى و پولدار بودم و به فرزندم كمك مى‏كردم، امّا امروز او پولدار شده و به من كمك نمى‏كند. رسول خداصلى الله عليه وآله گريست و فرمود: هيچ سنگ و شنى نيست كه اين قصه را بشنود و نگريد! سپس به آن فرزند فرمود: «اَنتَ و مالُك لاَبيك» تو و دارايى‏ات از آنِ پدرت هستيد.

رفتارمرحوم شيخ اعظم انصاری با مادرش

مرحوم شيخ اعظم انصاری، مادرش را تا نزديک حمام به دوش می گرفت و او را به زن حمامی سپرده، می ايستاد تا او را به خانه برگرداند. هر شب به دست بوسی مادر می آمد و صبح با اجازه او از خانه بيرون می رفت. شيخ انصاری به رغم آن که کار و تدريس بسياری داشت، ولی تمام نمازهای واجب عمر مادرش را قضا کرد.

سومی کسی است که قطع رحم کند. يکی از رذايل اخلاقی و گناهان کبيره ، قطع رحم است . قطع رحم به معناي رسيدگي نکردن و محبت نداشتن نسبت به نزديکان است، و از نظر شرعي امر بسيار ناپسندي به شمار مي‌رود. قطع رحم اگر براساس مجوزات شرعی و عقلی و يا بخاطر موانع موجود صورت نگيرد بلکه بصورت مستمرو ناشی از خبث باطنی و يا بی توجهی به خويشان و اقربا باشد ، هم جزو اخلاق رذيله است و هم جزو گناهان کبيره.

حضرت امير المؤمنين - عليه السلام - در خطبه‏اى فرمودند كه: «پناه مى‏برم به خدااز گناهانى كه مرگ صاحب خود را تعجيل مى‏كنند.عبد الله بن كوا عرض كرد كه: يا امير المؤمنين! آيا گناهى هست كه در فناى آدمى تعجيل كند؟ فرمود: بلى، قطع رحم.به درستى كه: اهل خانواده‏اى با هم اجتماع مى‏كنند و دوستى مى‏نمايند، ومواسات و نيكوئى مى‏كنند با يكديگر، در حالى كه ايشان اهل فسق و فجورند، ولى به‏جهت دوستى و نيكوئى با هم، خدا روزى ايشان را وسيع مى‏نمايد.و اهل يك خانواده‏از هم دورى مى‏كنند، و قطع رحم مى‏نمايند، ايشان را محروم مى‏سازد و حال اينكه ازاهل تقوى و پرهيزكارى هستند.[8]



[1] - امالى طوسى ، ص  676و بحارالانوار، ج 97، ص 4.

[2] - مستدرك الوسائل، ج 7 صفحه 456.

[3] - وسائل‏الشيعة 21 500

[4] - مستدرك‏الوسائل 15 175

[5] - الكافي 2 349

[6] - الكافي 2 349

[7] - بحارالأنوار 71 80

[8] - كافى، ج 2، ص 347، ح 7.

 
طراح و برنامه نویس: اکین