خطبه های نماز عيد قربان مورخه 24/07/1392 PDF چاپ نامه الکترونیک
جمعه ۰۳ آبان ۱۳۹۲ ساعت ۱۱:۱۷

 

خطبه های نماز عيد قربان مورخه 24/07/1392

خدای متعال هر حکمی که صادر نموده است براساس يک حکمت صادر کرده است. يکی از آن احکام ، ذبح قربانی در دهم ذی حجه است. ذبح قربانی برای کسانی که حج تمتع انجام می دهند واجب است. وبرای کسانی که در وطن خويش هستند مستحب است . اما سوال اين است که اين قربانی چه فلسفه و حکمتی دارد. قبل از بيان حکمت آن تذکر اين نکته لازم است که ذبح قربانی اوّلين بار در تاريخ بشر توسط هابيل و قابيل از فرزندان حضرت آدم (ع) آغازشد . خدای متعال فرمودند : .) وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبا قُرْباناً فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِما وَ لَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قالَ إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقين‏.([1] يعنی " (اى پيامبر!) داستان دو پسر آدم را به حقّ بر مردم بازخوان ، آن گاه كه (هر يك از آن دو) قربانى پيش آوردند ، پس از يكى (هابيل) پذيرفته شد و از ديگرى (قابيل) قبول نگشت . (قابيل) گفت : حتماً تو را خواهم كشت ، (هابيل) گفت : خداوند ، تنها از متّقين قبول مى‏كند ."

البتّه قربانی کردن هرچند با آنها آغاز شد ولی بدون شک به آنها ختم نشد ، بلکه براساس گزارشات آيات متعدد قرآنی در امّت های بعدی نيز به اشکال مختلف ادامه يافت و تا زمان ظهور اسلام در شبه جزيره عربستان همراه با خرافات و انحرافات فاحش جريان داشت .

در عهد حضرت نوح u پس از طوفان آن حضرت مذبحی برای قربانی قرار داد. در زمان خود ابراهيم (ع) ذبح قربانی رايج بود . در طول تاريخ ذبح قربانی طوری انحراف پيدا کرد حتی نوبت به ذبح فرزندان رسيد که بنابه نقل برخی حتی حضرت ابراهيم (ع) برای مبارزه با اين انحراف اسماعيل را به مذبح برد و سپس به دستور خدا يک گوسفند ذبح نمود تا بدين وسيله بر مردم آن زمان بفهماند به جای ذبح فرزندان ، گوسفند ذبح کنند.

در زمان ظهور اسلام نيز ذبح قربانی رايج بود و نذر عبدالمطلب برای ذبح يکی از فرزندان که بواسطه قرعه حضرت عبدالله پدر پيامبر اسلام به ذبح انتخاب شد ، در همين راستا بود. بنابراين ذبح قربانی از زمان حضرت آدم شروع شده و امروز نيز ادامه دارد.

ولی سخن اين است که ذبح قربانی چه حکمتی دارد ؟ چرا خدای متعال ذبح قربانی را وواجب يا مستحب کرده است؟ برای ذبح قربانی حکمت زيادی می توان ذکر کرد ولی در اينجا به چند نمونه آن اشاره می کنيم :

حکمت و مصلحت ذبح قربانی

1- اطعام فقراء و کمک به نيازمندان

يکی از مهمّ ترين حکمت قربانی در منا ، اطعام به فقراء و کمک به نيازمندان است. آيات متعدد قرآنی و روايات کثير از پيامبر اسلام o و ائمه معصومين عليهم السلام بر اين حقيقت دلالت دارد .

در آيه 28 سوره مبارک حجّ می فرمايد :) لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ في‏ أَيَّامٍ مَعْلُوماتٍ عَلى‏ ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهيمَةِ الْأَنْعامِ فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْبائِسَ الْفَقير.([2] اين آيه شريف ، فلسفه وجوب حجّ و در ضمن آن حکمت قربانی در منا را اين گونه بيان می کند : "( يا ابراهيم مردم را به حجّ دعوت کن ) تا شاهد منافع گوناگون خويش (در اين برنامه حيات بخش) باشند و در ايّام معيّنى نام خدا را ، بر چهارپايانى كه به آنان داده است ، (به هنگام قربانى كردن) ببرند . پس ، از گوشت آنها بخوريد و به فقرای نيازمند نيز اطعام کنيد."

و همچنين در آيه 36 همان سوره می فرمايد :) وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فيها خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْها صَوافَّ فَإِذا وَجَبَتْ جُنُوبُها فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ كَذلِكَ سَخَّرْناها لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُون.([3] يعنی " و شترهاى چاق و فربه را (در مراسم حجّ) براى شما از شعائر الهى قرار داديم در آنها براى شما خير و بركت است نام خدا را (هنگام قربانى كردن) در حالى كه به صف ايستاده‏اند بر آنها ببريد و هنگامى كه پهلوهايشان آرام گرفت (و جان دادند) ، از گوشت آنها بخوريد ، و مستمندان قانع و فقيران را نيز از آن اطعام كنيد! اين گونه ما آنها را مسخّرتان ساختيم ، تا شكر خدا را به جای آوريد."

امام صادق u نقل می کند که پيامبر اسلام o فرمودند:« إِنَّمَا جُعِلَ الْأَضْحَى لِيُشْبَعَ مَسَاكِينُكُمْ مِنَ اللَّحْمِ فَأَطْعِمُوهُم[4] يعنی " همانا قربانی تشريع گرديد تا فقراء و نيازمندان از خوردن گوشت آن سير شوند . پس گوشت قربانی را به فقراء بدهيد ."

آن حضرت در حجّه الوداع ، صد شتر از طرف خود و علی u قربانی نمود و مقداری از گوشت آنها را خورد.[5] و بقیه را به فقراء اطعام نمود .

2- تمرين و استحکام تسليم پذيری محض

يکی ديگر از فلسفه و حکمت تشريع قربانی در منا ، تمرين و اثبات تسليم پذيری مطلق عبد ، در قبال معبود است . خدای متعال در آيه 37 سوره مبارک حجّ فرموده است: ) لَنْ يَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى‏ مِنْكُم.([6] يعنی " خون و گوشت قربانی به خدا نمی رسد بلکه روح عمل شما که تقواست به خدا می رسد."

حضرت ابراهيم u ، نه تنها با شکشتن بت ها ، بلکه با نهادن تيغ تيز بر حلقوم اسماعيل u در منا که دستور پروردگارش بود ، تجسّم توحيد را در وجودش به نمايش گذاشت و بندگی خويش را در نهايت درجه آن به اثبات رساند .

حجّاج بيت الله الحرام نيز با انجام قربانی در منا ، ضمن زنده نگه داشتن ياد و خاطره آن ابرمرد الهی و موحّد بزرگ ، و اقتداء به سيره آن حضرت ، تسليم پذيری خود را در قبال خدای متعال اثبات و جهت تقويت همان روحيه الهي تمرين عملی انجام می دهند . بنابراين ،حکمت قربانی ، تنها ريختن خون يا اطعام به نياز مندان نيست بلکه نوعی نمايش و تمرين بندگی است . بر همين اساس است که نيّت تقرّب به مولا و امتثال امر او ، شرط لازم صحت و کفايت قربانی است.

3- قربانی نماد مبارزه با تعلقات نفسانی

ذبح قربانی گذشتن از دنيا و تعلقات دنيوی در راه اطاعت دوست و ذبح حنجره طمع و قطع خواسته های نفسانی درون است . امام صادق u فرمودند :« وَ اذْبَحْ حَنْجَرَةَ الْهَوَى وَ الطَّمَعِ عَنْكَ عِنْدَ الذَّبِيحَة[7] يعنی " به هنگام کشتن قربانی، گلوی هوای نفس و حنجره خواهش های بی جای دل و طمع را ببر !".

امام سجاد u خطاب به شبلّی که به مکّه رفته و حجّ انجام داده بود، فرمودند :« فَعِنْدَ مَا ذَبَحْتَ هَدْيَكَ نَوَيْتَ أَنَّكَ ذَبَحْتَ حَنْجَرَةَ الطَّمَعِ بِمَا تَمَسَّكْتَ بِهِ مِنْ حَقِيقَةِ الْوَرَعِ وَ أَنَّكَ اتَّبَعْتَ سُنَّةَ إِبْرَاهِيمَ u بِذَبْحِ وَلَدِهِ وَ ثَمَرَةِ فُؤَادِهِ وَ رَيْحَانِ قَلْبِهِ[8]يعنی " آيا به هنگام ذبح قربانی ، نيّت اين نمودی که با تمسک به حقيقت تقوی و ورع ، حلقوم طمع را قطع می کنی ؟ آيا توجّه داشتی که با اين کار ، پيروی از سنّت ابراهيم u می نمائی که فرزند دلبندش را برای جلب رضای حق به قربانگاه برد؟."

خطبه دوّم

ميليونها مسلمان به عنوان مهمانان خدای عالم در مکه و بیت الحرام جمع شدند تا فريضه الهی مناسک حج را انجام دهند. خدای متعال اسرار بیشماری در مناسک حج قرار داده و از طواف و سعی و وقوف در عرفات و مشعر و منی گرفته تا قربانی و رمی جمرات همگی دارای پيام سياسی و تربيتی و اخلاقی فراوان است. يکی از اسار حج همان نمايش وحدت و همدلی حجاج است که می تواند پيام روشنی بر دشمنان امت اسلامی بدهد. ولکن اين جای تأسف بسيار فراوان است که مديت مناسک حج در دست حکومتی است که نه تنها مناسک حج را بی روح کرده بلکه تمام امکاناتش در راستای ايجاد تفرقه حتی کشتار مسلمانان قرار گرفته است. حکومتی که در دشت شيطان بزرگ گذاشته و بخش اعظم مسلمانان را کافر و بدتر از يهود می داند و در عين حال مراسم برائت از مشرکين را که روح حج است ، بدعت می داند.

تنها کشوری که در مراسم حج تا اندازه ای می تواند از ظرفيتهای حج استفاده کند کشور ايران و ملت ايران است. يکی از همين مراسم برگزاری دعای کميل در بين الحرمين است که مخصوص حجاج ايران است و ديگری مراسم برائت از مشرکين در صحرای عرفات است. گرچه اين دو مراسم توسط مأمورين سعودی شديدا کنترل می شود که غيرايرانی در آن شرکت نکند ولی با اين وضع بسياری از حجاج خارجی به نحوی خود را به اين مراسم خصوصا مراسم برائت از مشرکين می رسانند.

يکی از برنامه های برجسته مراسم برائت از مشرکين ، پيام مقام معظم رهبری است که برای حجاج حاضر در آن مراسم قرائت می شود و به صورت مکتوب نيز به چند زبان دنيا نوشته شده در بين حجاج غير ايرانی توزيع می گردد.

هرسال پيام رهبری به طور خلاصه درها و درمانهای امت اسلامی را در قالب همين پيام به امت اسلامی ارائه می کند و مسلمانان را به مسائل مهم مبتلا به اسلام آشنا می کند.

 

[1] - سوره مانده : آيه 27

[2] - سوره حجّ : 22، آيه 28

[3] - سوره حجّ : 22، آيه 36

[4] - وسائل‏الشيعة، جلد 10، صفحه 501

[5] - من لايحضره الفقيه ، جلد 2 ، صفحه 20

[6] - سوره حجّ : 22 ، آيه 37

[7] - مستدرك‏الوسائل 10 172

[8] - مستدرك‏الوسائل 10 170

 

 
طراح و برنامه نویس: اکین