خطبه های نماز جمعه مورخه 23/02/1389 PDF چاپ نامه الکترونیک
چهارشنبه ۰۱ خرداد ۱۳۹۲ ساعت ۱۷:۵۵

خطبه های نماز جمعه مورخه 23/02/1389

مطلب سوّم : آيات بظاهر متناقض در باره مغفرت

خدای متعال در آيات فراوان قرآنی بطور مکرر از مغفرت وپذيرش توبه ، سخن به ميان آورده است . ولی با دقت در آيات مربوطه بنظر می رسد که تناقضی در آنها وجود دارد. زيرا در اين خصوص چند دسته آيه نازل شده است:

الف- « قُلْ يا عِبادِيَ الَّذينَ أَسْرَفُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَميعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحيمُ »[1] يعنی " بگو: اى بندگان من كه بر زيان خويش اسراف كرده‏ايد، از رحمت خدا مأيوس نشويد. زيرا خدا همه گناهان را مى‏آمرزد. اوست آمرزنده و مهربان‏."

ب- « وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ »[2] يعنی " توبه برای کسانی نيست که گناه می کنند و هنگامی که مرگ مشاهده کردند می گويند الان توبه کرديم."

ج- « إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ »[3] يعنی " همانا خداوند شرک را نمی بخشد وپايين تر از آن را می بخشد."

ولی مطالعه ودقت در آيات ، روشن می کند که هيچ تناقضی در آنها وجود ندارد. زير ا :

اوّلا مغفرت با توبه فرق دارد توبه يكى از اسباب مغفرتست ممكن است خداوند بدون توبه هم بيامرزد چنانچه در حديث قدسيست كه فرمود: «اغفر و لا ابالى»[4]

وثانيا توبه بعد از معاينه مرگ و قيامت ، توبه نيست مثل توبه كفار و مشركين در روز قيامت که می فرمايد : « إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ »[5] ومثل توبه فرعون كه « أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِيلَ»

ثانيا وعده مغفرت و پذيرش توبه برای القاء روح اميد ورجا در کالبد انسانهای گنه کار است که مأيوس و نااميد از بخشش نشوند.

رابعا در آياتی که وعده غفران داده است و فرموده خدای متعال آنها را می بخشد بطور مطلق نگفته است بلکه هم پذيرش توبه و هم بخشش و مغفرت را هميشه بصورت مشروط بيان کرده است.

علامه طباطبائی می فرمايد : « خدای متعال دو چيز را سبب آمرزش معرفی کرده است: شفاعت و توبه .»[6] والبته اين روشن است که هم توبه ، به تنهائی کافی نيست بلکه انسان توبه کار بايد گذشته را جبران کند و هم مغفرت اسبابی دارد که بايد آن اسباب فراهم شود و خداوند متعال بدون سبب کسی را نمی بخشد.

بنابراين اگر خدای متعال فرموده است که توبه را می پزيرد توبه مطلق نيست و توبه مشروط است و اگر می فرمايد گناه را می بخشد اين بخشش نيز مطلق نيست بلکه مقيد است.

توبه وشرائط آن

توبه در قرآن کريم همواره همراه ايمان و عمل صالح آمده است. يعنی توبه حقيقی را آن توبه ای دانسته است که همراه اصلاح گذشته باشد و صرف استغفار و توبه کردن و لفظ آن را تکرار نمودن کافی نيست.ما در اينجا به چند نمونه از آين آيات اشاره می کنيم :

1- « فَمَنْ تابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَ أَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحيم‏»[7] يعنی " هر كس پس از كردار ناپسندش توبه كند و به صلاح آيد، خدا توبه او را مى‏پذيرد، كه او آمرزنده و مهربان است."

2- « وَ إِذا جاءَكَ الَّذينَ يُؤْمِنُونَ بِآياتِنا فَقُلْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى‏ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءاً بِجَهالَةٍ ثُمَّ تابَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحيم‏ »[8] يعنی " چون ايمان آوردگان به آيات ما نزد تو آمدند، بگو: سلام بر شما، خدا بر خويش مقرر كرده كه شما را رحمت كند، زيرا هر كس از شما كه از روى نادانى كارى بد كند، آن گاه توبه كند و نيكوكار شود، بداند كه خدا آمرزنده و مهربان است."

3- « إِلاَّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَ لا يُظْلَمُونَ شَيْئا»[9] يعنی " مگر آن كس كه توبه كرد و ايمان آورد و كارهاى شايسته كرد. اينان به بهشت داخل مى‏شوند و هيچ مورد ستم قرار نمى‏گيرند." خداوند متعال در اين آيه شريفه پس از اينکه می فرمايد :« انسانهای مؤمنی بودند که وقتی نام خدا در نزد آنها برده می شد آنها در حال گريه به سجده می افتادند ولی كسانى جانشين اينان شدند كه نماز را ضايع گذاشتند و پيرو شهوات گرديدند و به زودى به غى خواهند افتاد، استثناء می کند مگر کسانی که توبه کنند و ايمان آورند و کارهای شايسته انجام دهند.»

4- « وَ إِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى‏»[10] يعنی " هر كس كه توبه كند و ايمان آورد و كار شايسته كند و به راه هدايت بيفتد، مى‏آمرزمش ."

5- « إِلاَّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحيماً »[11] خدای متعال پيش از آين آية شريفه می فرمايد « و آنان كه با خداى يكتا خداى ديگرى نمى‏گيرند و كسى را كه خدا كشتنش را حرام كرده- مگر به حق- نمى‏كشند و زنا نمى‏كنند. و هر كه اين كارها كند، عقوبت گناه خود را مى‏بيند. عذابش در روز قيامت مضاعف مى‏شود و تا ابد به خوارى در آن عذاب خواهد بود.» بعد می فرمايد : « مگر آن كسان كه توبه كنند و ايمان آورند و كارهاى شايسته كنند. خدا گناهانشان را به نيكيها بدل مى‏كند و خدا آمرزنده و مهربان است.»

6- «إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَريبٍ فَأُولئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ كانَ اللَّهُ عَليماً حَكيماً »[12] يعنی " جز اين نيست كه توبه از آن كسانى است كه به نادانى مرتكب كارى زشت مى‏شوند و زود توبه مى‏كنند. خدا توبه اينان را مى‏پذيرد و خدا دانا و حكيم است."

اسباب مغفرت

در قرآن مجيد، امور زيادى به عنوان اسباب مغفرت، و از بين رفتن گناهان معرفى شده است كه، به قسمتهائى از آن ذيلاً اشاره مى شود:

1 ـ توبه

يکی از اسباب مغفرت همانطريکه گذشت توبه است. « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ»[13] يعنی " اى كسانى كه ايمان آورده ايد به سوى خدا باز گرديد، و توبه خالص كنيد، اميد است خداوند گناهان شما را ببخشد."

2ـ ايمان و عمل صالح

« وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ آمَنُوا بِما نُزِّلَ عَلى مُحَمَّد وَ هُوَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ »[14] يعنی " كسانى كه ايمان آوردند و عمل صالح انجام دادند، و نيز به آنچه بر محمّد(صلى الله عليه وآله) نازل شده است، ايمان آوردند، آياتى كه حق است و از سوى پروردگارشان مى باشد خداوند گناهان آنها را مى بخشد."

3ـ تقوا

« إِنْ تَتَّقُوا اللّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً وَ يُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ»[15] يعنی " اگر تقواى الهى پيشه كنيد، خداوند براى تشخيص حق از باطل، به شما روشن بينى مى دهد، و گناهانتان را مى بخشد."

4ـ هجرت و جهاد و شهادت

« فَالَّذِينَ هاجَرُوا وَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أُوذُوا فِي سَبِيلِي وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ»[16] يعنی " كسانى كه هجرت كنند و از خانه و وطن خود رانده شوند، و در راه من آزار بينند و پيكار كنند، و مقتول گردند گناهانشان را مى بخشم ."

5ـ انفاق مخفى

« إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمّا هِيَ وَ إِنْ تُخْفُوها وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ يُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئاتِكُمْ[17]«يعنی " اگر انفاق هاى خود را در راه خدا آشكار سازيد، خوب است، و اگر آن را پنهان داريد، و به فقرا بدهيد، به سود شما است و از گناهانتان مى بخشد."

6ـ دادن قرض الحسنة

« إِنْ تُقْرِضُوا اللّهَ قَرْضاً حَسَناً يُضاعِفْهُ لَكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ»[18]يعنی " اگر به خداوند قرض الحسنه دهيد، آن را براى شما مضاعف مى كند و شما را مى آمرزد."

7ـ پرهيز از گناهان كبيره، كه موجب آمرزش گناهان صغيره است

« إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ»[19] يعنی " اگر از گناهان كبيره كه از آن نهى شده ايد، اجتناب كنيد، گناهان صغيره شما را خواهيم بخشيد."

به اين ترتيب، درهاى مغفرت الهى از هر سو، به روى بندگان باز است كه هفت در آن، در بالا به استناد هفت آيه قرآن، ذكر شد، تا از كدامين در وارد شويم، و چه خوبتر كه از هر در وارد شويم.[20]

خطبه دوّم

روز جهانى خانواده‏

25اردیبهشت روز جهانى خانواده‏ است. خانواده از نظر اسلام مقدس ترين نهادی است که زير بنای شخصيتی انسان در آن شکل می گيرد. به همين دليل از قبل از ازدواج دستورات مهم و تأثيرگذار ارائه می دهد و قدم به قدم انسان را در انتخاب همسر بعنوان مادر فرزندان و تربيت فرزندان بعنوان زنان و مردان آينده جامعه اسلامی و رفتار و تعاملات زن و شوهر بعنوان دو رکن اصيل خانواده ، راهنمائی می کند.

ازدواج در اسلام

ازدواج در اسلام تنهاترين و مقدس ترين ابزار تشکيل خانواده است. به همين دليل می بينيم چقدر به آن سفارش می کند. قرآن می فرمايد:« وَ اَنْكِحُوا الاَْيامى مِنْكُمْ وَ الصّالِحينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ اِمائِكُمْ اِنْ يَكُونُوا فُقَرآءَ يُغْنِهِمُ الله مِنْ فَضْلِهِ وَ الله واسِعٌ عَليمٌ »[21] يعنی " دختران و جوانان مجرد و غلامها و كنيزهاى شايسته خود را همسر دهيد، و زمينه نكاح آنان را فراهم آوريد، چنانچه فقير و تهيدست باشند، خداوند از فضل بى نهايت خود بى نيازشان كند و خداوند واسع و عليم است."

بعضى از جوانان عزيز به اين گمان هستند كه اگر ازدواج كنند درآمد و امرار معاش آنها در زندگى كم خواهد شد. جواب اين گروه را امام صادق عليه السّلام از قول رسول خداصلّى اللّه عليه و آله چنين مى فرمايد: « اگر فقير و ندار هستيد ازدواج كنيد كه خداوند عزيز به فضلش شما را ثروتمند مى كند.»

خداى مهربان روزى رسان است

هنگامى كه حضرت موسى عليه السّلام از طرف خداوند ماءمور گرديد كه به سوى فرعون برود و او را به خداپرستى دعوت نمايد، ناگهان به فكر خانواده و بچّه هاى خود افتاد و به خدا عرض كرد:« پروردگارا چه كسى از خانواده و فرزندان من سرپرستى مى كند؟خداوند به موسى عليه السّلام فرمان داد: عصاى خود را به سنگ بزن . موسى عليه السّلام عصاى خود را به سنگى زد. آن سنگ شكست و در درون آن ، سنگ ديگرى نمايان شد. با عصاى خود ضربه ديگرى به آن سنگ سوّم زد و آن را نيز شكست و درون آن كرمى را ديد كه چيزى به دهان گرفته است و آن را مى خورد! حضرت موسى عليه السّلام شنيد كه آن كرم مى گويد : پاك و منزه است خدايى كه مرا مى بيند و سخن مرا مى شنود و به جايگاه من آگاه است و به ياد من است و مرا فراموش نمى كند.به اين ترتيب موسى عليه السّلام دريافت كه خداوند عهده دار رزق و روزى بندگان است و با توكّل بر او كارها سامان مى يابد.[22]

پيامبر اسلام فرمودند:« مَنْ تَزَوَّجَ فَقَدْ أَحْرَزَ نِصْفَ دينِهِ، فَلْيَتَّقِ اللّهَ فِي النِّصْفِ الْباقي»[23] يعنی " هر كس ازدواج كند، نيمى از دينش را بازيافته نسبت به نيم ديگر تقواى الهى را رعايت كند." و فرمودند :« ما مِنْ بِناء فِي الاِْسْلامِ أَحَبِّ إِلى اللِّهِ مِنَ التَزْويجِ»[24] يعنی " هيچ بنائى در اسلام نزد خداوند محبوبتر از ازدواج نيست."

امام رضاعليه السّلام فرمودند: روزى زنى به خدمت امام باقرعليه السّلام آمد و عرض كرد: من (مُتَبَتَّلَه ) هستم . امام پرسيد: منظورت از (تَبَتُّل ) چيست ؟ پاسخ داد: قصد كرده ام كه هرگز ازدواج نكنم ! پرسيد براى چه ؟ گفت : مى خواهم از اين عمل ، به فضل و برترى دست يابم . امام فرمود: از اين فكرت منصرف شو، اگر در اين كار فضيلتى وجود مى داشت ، فاطمه زهرا(س ) براى رسيدن به آن ، از تو شايسته تر بود، زيرا هيچ كس در فضيلت بر او پيشى نگرفته است.[25]

البته ازدواج مقدمه خوبی برای زندگی است. بشرط اينکه ساير شرائط رعايت شود که ذکر آن ها در اين وقت مختصر ميسور نيست.وقتی شما اين آية شريفه را تلاوت می کنی که می فرمايد : « وَ مِنْ آياتِهِ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْواجاً لِتَسْكُنُوا اِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً اِنَّ فى ذلِكَ لاَيات لِقوْم يَتَفَكَّرُونَ»[26] يعنی " و از آيات خداوندى است كه براى شما از جنس  خودتان جفتى بيافريد، كه در كنار او آرامش يابيد، و ميان شما عشق و محبّت و مهربانى قرار داد، كه در اين حقيقت نشانه هائى از خداست براى مردمى كه در گردونه انديشه و فكر نسبت به حقايق بسر مى برند!."

اين سوال به ذهنت خطور می کند پس چرا انسانها پس از ازدواج اضطرابشان بيشتر می شود ؟ جوابش بسيار روشن است و آن اينکه ازدواجهای ما طبق دستورات اسلامی نيست.

اولا بدون شناخت همديگر و فقط با آشنائی سطحی و آشنائی در خيابان و تلفن زندگی مشترک آغاز می شود

ثانيا هدف از تشکيل زندگی مشتر بيش از آنکه معنوی باشد و يا برای يافتن شخصيت و احساس مسئوليت باشد برای ارضاع و اقناع شهوت است و همين امر باعث می شود که پس از خاموش شدن موقتی شهوت نشوز و ناهماهنگی خود را نشان می دهد.

ثالثا در زندگی اکثر ما خدای متعال جائی ندارد. به همين خاطر با صراب و قمار و موسیقی شروع می کنم در حالی که ميليون هاتومان بخاطر چشم همچشمی و تجملگرائی غرق در بدهی هستيم. چنين زندگی نوعی جهنم است. ما بايد بدانيم گرچه زن و شوهر دو نفرند ولی خانواده سه نفره است و يکی از افراد خانواده خداست. بايد برای خدا ودستورات او نيز در زندگی حساب باز کنيم.

چرا بايد انسان در آغاز زندگی الزاما همه چيز داشته باشد حتی چيزهائی که ممکن است ده سال ديگر نيز از آنها استفاده نکند.نتجيه اين است که می بينيد. جوانان سن ازدواجشان بالا رفته و هنوز صاحب فرزند نشده اند پير می شوند.

الگوی خانواده برای ما آن خانواده ای است که در خانواده هفت نفره آن چهار معصوم و پنج شهيد وجود دارد. خانواده حضرت امير (ع). در نهايت سادگی بدون تکلف و با تمام اخلاص و محبت. امروزها ايام فاطميه است. من از شما خصوصا از زنان می پرسم زهرا چگونه زنی بود ؟ شوهرداری او چگونه بود ؟ او سه روز گرسنه ماند ولی به شوهرش که دستش تنگ بود اظهار نکرد. شوهرداری ، تربيت فرزند ، حجاب و عبادت آنحضرت الگوی عملی برای زنان عالم است.



[1] - زمر 53

[2] - نساء آيه 22

[3] - نساء 48

[4] - أطيب البيان في تفسير القرآن، ج‏11، ص: 331

[5] - نساء آيه 22

[6] - ترجمه تفسير الميزان ج 17 ص 424

[7] - مائده 39

[8] - انعام 54

[9] - مريم 60

[10] - طه 82

[11] - فرقان 70

[12] - نساء 17

[13] - سوره تحريم، آيه 8

[14] - سوره محمّد، آيه 2

[15] - سوره انفال، آيه 29

[16] - سوره آل عمران، آيه 195

[17] - سوره بقره، آيه 271

[18] - سوره تغابن، آيه 17

[19] - سوره نساء، آيه 31.

[20] - تفسیر نمونه، جلد 20، صفحه 24

[21] - نور/32.

[22] - تفسير روح البيان ، ج 4، ص 97 9

[23] - بحارالانوار، ج 103، ص 219

[24] - بحار، ج 103، ص 222

[25] - شرح و تفسير دعاى مكارم الاخلاق ، ج 3، ص 515.

[26] - روم/21

 

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید

طراح و برنامه نویس: اکین