خطبه های نماز جمعه مورخه 09/12/1387 PDF چاپ نامه الکترونیک
دوشنبه ۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۲ ساعت ۲۲:۳۸

خطبه های نماز جمعه مورخه 09/12/1387

شراب و قمار دو عمل شيطانی

«يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فيهِما إِثْمٌ كَبيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ »[1] يعنی " درباره شراب و قمار از تو سؤ ال مى‏كنند، بگو: در آنها گناه و زيان بزرگى است، و منافعى (از نظر مادى) براى مردم در بر دارد، (ولى) گناه آنها از نفعشان بيشتر است"

درباره شاءن نزول آيه گفته اند گروهى از ياران پيامبر خدمتش آمدند و عرض كردند: حكم شراب و قمار را كه عقل را زائل و مال را تباه مى كند بيان فرما! آيه نازل شد و به آنها پاسخ داد.[2]

« خمر « در لغت به معنى پوشانيدن چيزى است و لذا به چيزى كه با آن مى پوشانند « خمار » گفته مى شود هر چند خمار معمولا به چيزى گفته مى شود كه زن سر خود را با آن مى پوشاند. از آنجا كه شراب عقل انسان را مى پوشاند به آن خمر گفته شده زيرا سبب مستى است و مستى پرده اى بر روى عقل مى افكند و نمى گذارد انسان خوب و بد را تشخيص دهد.

« خمر » در اصطلاح شرع به معنى شراب انگور نيست بلكه به معنى هر مايع مست كننده است خواه از انگور گرفته شده باشد و يا از كشمش يا خرما و يا هر چيز ديگر، هر چند در لغت براى هر يك از انواع مشروبات الكلى اسمى قرار داده شده است .

در سوره مبارکه مائده در باره شراب می فرمايد :«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (90)إِنَّما يُريدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ »[3] يعنی " اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد شراب و قمار و بتها و ازلام (كه يكنوع بخت آزمائى بوده) پليدند و از عمل شيطانند از آنها دورى كنيد تا رستگار شويد. شيطان مى‏خواهد در ميان شما بوسيله شراب و قمار عداوت ايجاد كند، و شما را از ذكر خدا و از نماز باز دارد آيا (با اينهمه زيان و فساد و با اين نهى اكيد) خوددارى خواهيد كرد؟!".

در تفسير نمونه می نويسد : در تفاسير شيعه و اهل تسنن شان نزولهاى مختلفى درباره آيه 90 مائده ذكر شده است ، از جمله اينكه در تفسير در المنثور از سعد بن وقاص چنين نقل شده كه مى گويد: اين آيه درباره من نازل گرديد، مردى از انصار غذائى تهيه كرده بود و ما را دعوت كرد، جمعى در مجلس ميهمانى او شركت كردند، و علاوه بر صرف غذا شراب نوشيدند و اين قبل از تحريم شراب در اسلام بود، هنگامى كه مغز آنها از شراب گرم شد شروع به ذكر افتخارات خود كردند، كم كم كار بالا گرفت و به اينجا رسيد كه يكى از آنها استخوان شترى را برداشت و بر بينى من كوبيد و آن را شكافت ، من خدمت پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) رسيدم و اين جريان را عرض كردم در اين موقع آيه فوق نازل شد.[4]

همچنين از چندين کتاب مهم اهل تسنن از جمله ، « مسند احمد » و « سنن ابى داود و نسائى » و « ترمذى » چنين نقل کرده است كه عمر (كه طبق تصريح تفسير فى ظلال جلد سوم صفحه 33 علاقه شديد به نوشيدن شراب داشت ) دعا مى كرد، و مى گفت : خدايا بيان روشنى در مورد خمر براى ما بفرما، هنگامى كه آيه 219 سوره بقره «يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فيهِما إِثْمٌ كَبيرٌ » نازل شد پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) آيه را براى او قرائت كرد ولى او باز به دعاى خود ادامه مى داد، و مى گفت : خدايا بيان روشنترى در اين زمينه بفرما، تا اينكه آيه 43 سوره نساء « يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى‏ حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُون‏ » نازل شد، پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) آن را نيز بر او خواند، باز به دعاى خود ادامه مى داد!، تا اينكه سوره مائده (آيه مورد بحث ) كه صراحت فوق العادهاى در اين موضوع دارد، نازل گرديد، هنگامى كه پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) آيه را بر او خواند، گفت : انتهينا انتهينا! از نوشيدن شراب خوددارى ميكنيم ، خوددارى مى كنيم !. [5]

حكم قطعى درباره شراب و مراحل تدريجى آن

شرابخوارى و ميگسارى در زمان جاهليت و قبل از ظهور اسلام فوق العاده رواج داشت و به صورت يك بلاى عمومى در آمده بود، تا آنجا كه بعضى از مورخان مى گويند عشق عرب جاهلى در سه چيز خلاصه مى شد: شعر و شراب و جنگ !، و نيز از روايات استفاده مى شود كه حتى بعد از تحريم شراب مساله ممنوعيت آن براى بعضى از مسلمانان فوق العاده سنگين و مشكل بود، تا آنجا كه مى گفتند: « ما حُرِّمَ عَلَينا شَى ءٌ اَشَدُّ مِنَ الخَمرِ » يعنی " هيچ حكمى بر ما سنگين تر از تحريم شراب نبود" .

روشن است كه اگر اسلام مى خواست بدون رعايت اصول روانى و اجتماعى با اين بلاى بزرگ عمومى به مبارزه برخيزد ممكن نبود، و لذا از روش تحريم تدريجى و آماده ساختن افكار و اذهان براى ريشه كن كردن ميگسارى كه به صورت يك عادت ثانوى در رگ و پوست آنها نفوذ كرده بود، استفاده كرد، به اين ترتيب كه نخست در بعضى از سورههاى مكى اشاراتى به زشتى اين كار نمود، چنانكه در آيه 67 سوره نحل مى خوانيم « وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخيلِ وَ الْأَعْنابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَ رِزْقاً حَسَناً إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ » يعنی " از ميوه هاى درخت نخل و انگور، مسكرات و روزيهاى پاكيزه فراهم مى كنيد".در اينجا سكر يعنى مسكر و شرابى را كه از انگور و خرما مى گرفتند،

درست در مقابل رزق حسن قرار داده است ، و آن را يك نوشيدنى ناپاك و آلوده شمرده است . تابدين وسيله مسلمانان بدانند که شراب چيز بدی است.

ولى عادت زشت شرابخورى از آن ريشه دارتر بود، كه با اين اشاره ها ريشه كن شود، بعلاوه شراب بخشى از در آمدهاى اقتصادى آنها را نيز تأمين مى كرد لذا هنگامى كه مسلمانان به مدينه منتقل شدند و نخستين حكومت اسلامى تشكيل شد، دومين دستور در زمينه منع شرابخوارى به صورت قاطعترى نازل گشت ، تا افكار را براى تحريم نهائى آماده تر سازد، در اين موقع بود كه آيه 219 سوره بقره نازل گرديد «يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فيهِما إِثْمٌ كَبيرٌ » در اين آيه ضمن اشاره به منافع اقتصادى مشروبات الكلى براى بعضى از جوامع همانند جامعه جاهليت ، اهميت خطرات و زيانهاى بزرگ آن را كه به درجات از منافع اقتصادى آن بيشتر است يادآور مى شود.

حتی « عبدالرحمان عوف » پس از نزول اين آيه يک ضيافتی ترتيب داد و شرابی بر سفره گذاشت. حضار پس از نوشيدن شراب به نماز ايستادند. يکی از آنها آيه را در نماز غلط خواند به طوريکه معنی را دگرگون ساخت. يعنی به جای « لااَعبُدُ ماتَعبُدُونَ » يعنی ای مشرکان آنچه را که شما می پرستيد نمی پرستم" گفت «اَعبُدُ ماتَعبُدُونَ » يعنی بتهای شما را می پرستم.[6]

اين جريانها باعث شد به دنبال آن آيه 43 سوره نساء نازل شود و شراب را در حال نماز نهی کند/ « يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى‏ حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُون‏ » به مسلمانان صريحا دستور داده شد كه در حال مستى هرگز نماز نخوانند تا بدانند با خداى خود چه مى گويند.

البته مفهوم اين آيه آن نبود كه در غير حال نماز، نوشيدن شراب مجاز بود، بلكه برنامه همان برنامه تحريم تدريجى و مرحله به مرحله بود، و به عبارت ديگر اين آيه نسبت به غير حال سكوت داشت و صريحا چيزى نمى گفت .

تأثير اين آيه بحدی بود که بعث شد گروهی شراب را برای هميشه ترک کنند. منطقشان اين بود که چيزی که به نماز زيان می رساند بايد برای هميشه حذف شود. [7]

ولی گروهی همچنان به شرابخواری ادامه دادند تاآيه 90 سوره مانده نازل شد :«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » اين آيه کمی از آيات گذشته غليظ تر بود و بدنبال آن آيه بعدی مائده نازل شد :« إِنَّما يُريدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ »[8]

آشنائى مسلمانان به احكام اسلام و آمادگى فكرى آنها براى ريشه كن ساختن اين مفسده بزرگ اجتماعى كه در اعماق وجود آنها نفوذ كرده بود، سبب شد كه دستور نهائى با صراحت كامل و بيان قاطع كه حتى بهانه جويان نيز نتوانند به آن ايراد گيرند نازل گرديد.

جالب توجه اينكه در اين آيه با تعبيرات گوناگون ممنوعيت اين كار مورد تاكيد قرار گرفته است :

1 - آيه با خطاب :«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا »شروع شده اشاره به اينكه مخالفت با اين حكم با روح ايمان سازگار نيست .

2 - بعد از آن كلمه « إِنَّما » كه براى حصر و تاكيد است به كار رفته .

3 - شراب و قمار همرديف انصاب (بتهائى كه شكل مخصوصى نداشتند و تنها قطعه سنگى بودند) ذكر شده است و نشان مى دهد، خطر شراب و قمار به قدرى زياد است كه در رديف بت پرستى قرار گرفته ، به همين دليل در روايتى از پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) مى خوانيم « مُدْمِنُ الْخَمْرِ يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ كَعَابِدِ وَثَنٍ »[9] يعنی " شرابخوار همانند بت پرست است".

4 - شراب و قمار و همچنين بت پرستى و از لام (يك نوع بخت آزمائى ) همگى به عنوان رجس و پليدى شمرده شده اند « إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ »

5 - تمام اين اعمال جزء اعمال شيطانى قلمداد شده است « مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ»

6 - سرانجام فرمان قاطع براى اجتناب از آنها را صادر كرده و مى فرمايد « فَاجْتَنِبُوهُ »

ضمنا بايد توجه داشت كه اجتناب مفهومى رساتر از نهى دارد، زيرا معنى اجتناب فاصله گرفتن و دورى كردن و نزديك نشدن است كه بمراتب از جمله ((ننوشيد)) رساتر مى باشد.

7 - در پايان اين آيه مى گويد: اين دستور به خاطر آن است كه شما رستگار شويد « لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » يعنى بدون آن رستگارى ممكن نيست .

8 - در آيه بعد به پاره اى از زيانهاى آشكار شراب و قمار پرداخته نخست مى گويد: شيطان مى خواهد از طريق شراب و قمار در ميان شما تخم عداوت و دشمنى بپاشد و از نماز و ذكر خدا باز دارد :« إِنَّما يُريدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ»[10]

9 - در پايان اين آيه به عنوان يك استفهام تقريرى ، مى گويد: آيا شما خود دارى خواهيد كرد؟ « فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ »

يعنى پس از اينهمه تأكيد باز جاى بهانه جوئى يا شك و ترديد در مورد ترك اين دو گناه بزرگ باقى مانده است ؟! و لذا مى بينيم كه حتى عمر كه تعبيرات آيات گذشته را بخاطر علاقهاى كه (طبق تصريح مفسران عامه ) به شراب داشت وافى نمى دانست پس از نزول اين آيه ، گفت كه اين تعبير كافى و قانع كننده است .[11]

بدين وسيله نوشيدن شراب در سال چهارم هجری حرام گرديد.

خطبه دوّم

اوّل ربيع‏الاول‏ هجرت حضرت رسول اكرم(ص) از مكه به مدينه

پيامبر اکرم (صلی اللّه عليه و آله وسلم) 13 سال در مکه مردم عرب و مشرکين مکه را از بت پرستی به خدا پرستی دعوت نمود. ولی تعداد بسيار اندکی به آنحضرت ايمان آوردند. و خود حضرت و ايمان آورندگان به ايشان شديدا تحت آزار و اذيت مشرکين قرار گرفتند. بطوريکه مسلمانان نتواستند در مکه بمانند و به حبشه هجرت کردند. وقتی در سال دهم بعثت حضت ابوطالب و حضرت خديجه که حامی پيامبر بودند از دنيا رفتند ، مشرکين جسارت بيشتر پيدا نمودند و در سال اوّل هجری تصميم بر قتل پيامبر گرفتند.جبرئيل بر پيامبر اکرم (صلی اللّه عليه و آله وسلم) نازل شد وجريان را خبر داد و گفت علی را در بستر خود قرار بده و شبانه مکه را ترک کن.حضرت امير (عليه الّسلام ) که 23 ساله بود پيراهن پيامبر را پوشيد و در بستر پيامبر خوابيد.

خدای متعال به جبرئيل وميکائيل فرمود من شما را دو برادر قرار دادم وعمر يک را بيشتر از ديگری کردم ، کداميک آماده هستيد عمر کمتر را برگزينيد؟ هيچکدام آماده نشدند. فرمود به روی زمين برويد علی جان خود را به پيامبر من فدا نموده است. آن دو آمدند و جبريل در بالای سر علی (عليه الّسلام ) نشست وگفت : بخ بخ ياابن ابيطالب من مثلک وقد باهی الله بک الملائکه.

14اسفندسالروزتأسيس كميته امداد امام خمينى(ره) (1357 ه.ش)

يکی از برکات امام راحل و انقلاب اسلامی تأسيس کميته امداد امام است. اين نهاد مقدس آبروی ايران وانقلاب و اسلام را حفظ کرد. اگر چند ماه کميته امداد تعطيل شود ارزش آن فهميده می شود. ولی مشکلی که وحود دارد گروهی از مردم همانطوريکه از بانک وام می گيرند و خيال می کنند پول دولت است اگر ندهن و بخورند حال است و نمی دانند آنچه که در بانک وجود دارد پول مردم است و خوردن آن جايز نيست ، تعدادی از مردم نيز د باره کميته امداد اينگونه فکر می کنند . خيال می کنند اگر مستحق نباشند ولی با هر حيله ای تحت پوشش قرار گيرند برای آنها مباح است . در حالی که بايد بدانيم اگر شرائط کميته امداد را نداريم نمی توانيم حتی يک ريال از کميته امداد پول بگيريم.

از 14 اسفند تا 20اسفند هفته احسان ونيکو کاری ناميده شده است. اين هفته بهانه است که متدينين شادی های خود را با محرومين تقسيم کنند و آن اندازه ای که در توان دارند به فقراء و نيازمندان کمک کنند. لازم نيست حتما انسان زياد کمک کند اگر می تواند بهتر است ولی اگر زياد نمی تواند کمتر احسان کند و شريک ثواب شود.

15اسفندروز درختكارى‏ و آغاز هفته منابع طبيعى

دين ما يک دين همه جانبه است. دينی که هم دنيا را سفارش می کند و هم آخرت را. به اين دليل ما بايد محيط خود را زيبا و جذاب کنيم. يکی از جذابيت های زندگی منابع طبيعی و فضای سبز است. خدای متعال کوههای زيبئی به ما داده است که می توانيم با برنامه ريزی خوب شهرمان را يک شهرگردشگری کنيم. ولی نه در مردم ما آن تمايل وجود دارد و نه در مسئولين ما آنچنان اراده است. خوب درخت می کاريم ولی بد نگه می داريم. در مقابل فضای سبز و درختان و منابع طبيعی احساس مسئوليت نمی کنيم. در شهرمان جديدا تصميم گرفته شده که محلع رانش کتل را به جنگل تبديل کنند و محله موجره را پارک می سازند اميدوارم به جنگل کاری مانند ارنواش مبتلا نشود و مانند پارک راه چلک نشود. يک نفر می رود وسايل می خرد ديگری می آيد و می گويد دست دوم خريده است به درد نمی خورد و پول هزينه می شود ولی نتيجه ديده نمی شود. يکی جنگل می کارد و ديگری آب نمی دهد وجنگا از بين می رود.

آغاز فعاليت آزمايشی نيروگاه اتمی بوشهر

قرارداد ساخت نيروگاه اتمى بوشهر در دى 1353 با شرکت آلمانی منعقد شد. ولی بعد از آغاز جنگ آلمان از ادامه همکاری خود داری کرد. تا اينکه در سال 1368 ايران با روسيه قرار داد منعقد کرد. على‏رغم فشارهاى سياسى آمريكا براى قطع همكارى‏هاى هسته‏اى تهران و مسكو، ساخت نيروگاه بوشهر ادامه يافت اما تكميل و راه‏اندازى آن كه طبق قرارداد اوليه بر عهده روسيه بود، بارها به بهانه بروز اشكلات تغييرات سيستم از نوع آلمانى به روسى و تغييرات مديريتى در شركت روسى به تعويق افتاد.

در قرارداد اوليه، تاريخ راه‏اندازى نيروگاه، سال 2004 تعيين شده بود اما اين تاريخ در مقاطع مختلف به 2005، 2006 و 2007 موكول شد.

بالاخره روز چهار شنبه پس از 34 سال سال تلاش فعاليت آزمايشی خود را آغاز نمود . آغاز آزمايشی نيروگاه اتمی بوشه يکی از موفقيتهای ايران اسلامی است که در رسانه های خارجی انعکاس زيادی پيدا کرد.

انحراف در مجالس ترحيم

ما در مجالس ترحيم اين اشکال را داشتيم که باهزينه های کلان و دعوت از صدها نفر باصطلاح احسان می داديم. اگر چه می توانيم بهتر از اين عمل کنيم مثلا ده نقر قرآن خوان بی بضاعت دعوت کنيم که يک قرآن ختم کنند و به آنها شام و مقداری پول بدهيم و بقيه پول را که در نظر داريم احسان کنيم به تعمير خانه يا خريد وسايل منزل يا مدرسه و ديگر امورات خيريه هزينه کنيم ، که در اين صورت هم کار عام المنفعه انجام داديم و هم اطعام کرده ايم و هم قرآن خوانده شده و هم به فقيران کمک کرده ايم. ولی چون احسانهای ما اکثرا از سه حال خارج نيست يا بدهی های خودمان را پرداخت می کنيم يا خودنمائی می کنيم و يا از ترس سخنان نيش دار مردم مراسم با صدها نفر برگزار می نمائيم. حالا می گوييم افرادی پول دارند و می خواهند اينگونه احسان بدهند. ولی اخيرا رسمی شده است که برای يک وعده شام ساعتها وقت مردم را می گيرند. 5/6 اذان گفته می شود ساعت نه شام تمام نمی شود . اين يعنی يک شب وقت صدها نفر تلف شد آيا اين درست است؟



[1] - بقره آيه 219

[2] - تفسر نمونه ج 3 ص

[3] - مائده آيات 90-91

[4] - تفسير نمونه ، ج 5 ، ص 70

[5] - تفسير نمونه ، ج 5 ، ص 71

[6] - فروغ ابديت ج2 ، ص 101

[7] - فروغ ابديت ج2 ، ص 102

[8] - مائده آيات 90-91 - الكافي 6 406

[9] - الكافي 6 404

[10] - مائده آيات 90-91 - الكافي 6 406

[11] - تفسير نمونه ، ج 5 ، ص73

 

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید

طراح و برنامه نویس: اکین